Nợ không xấu — không biết nó làm gì mới xấu

Nợ không tự nó xấu. Nợ chỉ nguy hiểm khi bạn không biết nó đang làm gì cho mình. Cùng một số tiền vay, có khoản tạo ra thu nhập để trả lại, có khoản chỉ tiêu đi và để lại một nghĩa vụ trả trong nhiều tháng sau.

Câu hỏi tự hỏi trước khi vay rất gọn: khoản này mua về thứ sinh ra tiền, hay thứ mất giá mỗi ngày? Vay để học nghề, mua máy làm việc, mở rộng việc đang có — có thể trả bằng chính tiền nó tạo ra. Vay để trả cho khoản tiêu đã qua, hoặc để giữ một thứ không còn giá trị — sẽ ăn vào thu nhập tương lai.

Điều quyết định không phải là lãi suất, mà là dòng tiền bạn dùng để trả. Nếu khoản trả hằng tháng đến từ một nguồn thu nhập ổn định, bạn đang kiểm soát được. Nếu nó đến từ hy vọng tháng sau kiếm được nhiều hơn, rủi ro nằm ở chính tháng nào có việc gấp.

Một cách tự kiểm rất nhanh: viết ra ba khoản trả hằng tháng lớn nhất, bên cạnh là nguồn tiền trả. Chỗ nào ghi 'chưa rõ' thì đó là khoản cần xử lý trước.

Nếu bạn đang có nhiều khoản nợ, việc đầu tiên không phải là vay khoản mới để gộp, mà là biết chính xác mình đang trả cho bao nhiêu chỗ và mỗi chỗ bao nhiêu một tháng. Con số đó thường khiến người ta bất ngờ.

Ba câu nên trả lời được trước khi vay bất cứ thứ gì: một là mỗi tháng tôi trả bao nhiêu và trả trong bao lâu; hai là tổng số tiền tôi trả cuối cùng là bao nhiêu, so với số tôi nhận ban đầu; ba là nếu tháng này thu nhập giảm một nửa, tôi còn trả được không. Nếu câu thứ hai làm bạn bất ngờ, hoặc câu thứ ba bạn không dám trả lời, thì khoan hãy vay.

Người kiểm soát được nợ không phải người vay ít nhất, mà là người biết rõ mình đang trả bao nhiêu cho mỗi đồng đã vay.