Chuyện thường gặp của người Việt
Chị Hương ở Bình Thạnh làm kế toán đã 8 năm. Tháng trước, công ty chị bất ngờ cắt giảm nhân sự. Chị mất việc, không có khoản dự phòng nào. Phải vay nóng bên ngoài để trang trải tiền nhà, tiền học cho con. Chị bảo: “Giá như lúc trước mình tiết kiệm được một khoản nhỏ…”
Câu chuyện của chị Hương không hiếm. Theo khảo sát của UOB năm 2024, gần 60% người Việt không có quỹ khẩn cấp đủ 3 tháng chi phí. Đây là một con số đáng lo ngại.
Quỹ khẩn cấp là gì và vì sao cần?
Quỹ khẩn cấp là khoản tiền mặt hoặc tài sản thanh khoản cao, dùng để trang trải chi phí sinh hoạt khi gặp biến cố bất ngờ: mất việc, ốm đau, sửa xe, sửa nhà. Không phải là quỹ đầu tư, không phải tiền để dành mua sắm lớn. Đây là “tấm đệm” tài chính giúp bạn không rơi vào cảnh vay nặng lãi khi khó khăn ập đến.
Bao nhiêu tháng chi phí là đủ với người Việt?
Không có con số cố định cho tất cả. Tùy vào hoàn cảnh mà mức quỹ khẩn cấp hợp lý sẽ khác nhau:
- Người độc thân, công việc ổn định: 3-4 tháng chi phí sinh hoạt thiết yếu.
- Gia đình có con nhỏ, một nguồn thu nhập: 6 tháng chi phí.
- Người làm tự do, thu nhập không ổn định: 9-12 tháng chi phí.
Ví dụ: Một gia đình trẻ ở Hà Nội chi tiêu 15 triệu đồng/tháng cho các khoản thiết yếu (ăn uống, tiền nhà, điện nước, học phí). Mức quỹ khẩn cấp an toàn là 90 triệu đồng (6 tháng). Con số này nghe lớn nhưng nếu tiết kiệm 3 triệu/tháng, sau 2,5 năm là đạt được.
Xây quỹ khẩn cấp từ con số 0: Lộ trình 4 bước
Bước 1 – Mục tiêu đầu tiên: 10 triệu đồng. Đây là cột mốc tâm lý quan trọng. Khi đã có 10 triệu, bạn sẽ có động lực tiếp tục.
Bước 2 – Tự động hóa tiết kiệm: Mở tài khoản riêng, cài đặt chuyển khoản tự động ngay khi nhận lương. Ưu tiên trích 10-15% thu nhập.
Bước 3 – Tăng tốc bằng thu nhập phụ: Làm thêm giờ, bán hàng online, dạy gia sư — mọi khoản thu nhập thêm đều cho vào quỹ khẩn cấp.
Bước 4 – Duy trì và bảo vệ: Khi đã đạt mục tiêu, tuyệt đối không đụng vào quỹ trừ trường hợp khẩn cấp thực sự. Đặt quỹ vào ngân hàng có lãi suất tốt nhưng vẫn rút được nhanh.
Lời khuyên hành động
Ngay hôm nay, hãy tính xem một tháng gia đình bạn chi tiêu thiết yếu bao nhiêu. Nhân lên 3, 6 hoặc 12 lần tùy hoàn cảnh. Đó là con số mục tiêu của bạn. Bắt đầu bằng một khoản nhỏ — 500 nghìn hay 1 triệu đồng mỗi tháng cũng được. Quan trọng là bắt đầu và duy trì đều đặn. Khi khó khăn ập đến, bạn sẽ cảm ơn chính mình vì đã chuẩn bị trước.