Tỷ lệ nợ xấu (NPL) toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện đang ở mức 7,8%, một con số đáng chú ý phản ánh những áp lực không nhỏ lên chất lượng tín dụng của nền kinh tế. Trong bối cảnh này, các tổ chức tín dụng buộc phải thắt chặt điều kiện cho vay, và điểm tín dụng CIC trở thành tấm vé thông hành quan trọng hơn bao giờ hết. Vậy làm thế nào để xây dựng và duy trì một điểm tín dụng vững chắc trong môi trường đầy thách thức này?

Trước hết, cần hiểu rõ về thang điểm tín dụng CIC. Hệ thống này đánh giá mức độ tín nhiệm của mỗi cá nhân trên thang điểm từ 150 đến 750, trong đó điểm càng cao thể hiện mức độ uy tín càng lớn. Một người có điểm tín dụng trên 650 được coi là khách hàng tốt, dễ dàng tiếp cận các khoản vay với điều kiện ưu đãi. Ngược lại, điểm dưới 400 sẽ khiến bạn gần như không thể vay vốn từ bất kỳ tổ chức tín dụng chính thống nào. Khoảng giữa 400-650 là vùng xám, nơi khả năng được duyệt vay phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như tài sản đảm bảo, thu nhập, và mối quan hệ với tổ chức tín dụng.

Có năm hành vi phổ biến âm thầm hủy hoại điểm tín dụng của bạn mà nhiều người không nhận ra. Hành vi thứ nhất, và cũng là nghiêm trọng nhất, là thanh toán trễ hạn. Chỉ cần một lần trễ hạn thanh toán từ 30 ngày trở lên, điểm tín dụng của bạn có thể giảm từ 50 đến 100 điểm. Nếu tình trạng này lặp lại nhiều lần, điểm số của bạn sẽ tụt dốc không phanh và phải mất rất nhiều thời gian, thường là 2-3 năm, để phục hồi. Hành vi thứ hai là sử dụng thẻ tín dụng vượt hoặc sát hạn mức thường xuyên, khiến tỷ lệ sử dụng tín dụng (credit utilization ratio) luôn ở mức cao. Điều này báo hiệu với tổ chức tín dụng rằng bạn đang phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng và có thể gặp khó khăn tài chính. Hành vi thứ ba là mở quá nhiều tài khoản tín dụng trong thời gian ngắn, tạo ra nhiều inquiry trên báo cáo CIC. Mỗi lần bạn nộp hồ sơ vay ở một nơi mới, một inquiry được tạo ra, và nếu có quá nhiều inquiry trong vòng 6 tháng, tổ chức tín dụng sẽ nghi ngờ bạn đang gặp khó khăn tài chính nghiêm trọng. Hành vi thứ tư là không có lịch sử tín dụng, hay còn gọi là “trắng CIC”. Nhiều người nghĩ rằng không vay nợ là tốt nhất, nhưng thực tế, việc không có lịch sử tín dụng khiến tổ chức tín dụng không có cơ sở để đánh giá mức độ uy tín của bạn. Bạn trở thành một ẩn số, và trong thời buổi NPL cao, các tổ chức tín dụng thường không muốn mạo hiểm với những ẩn số. Hành vi thứ năm là bảo lãnh cho người khác vay vốn rồi họ không trả nợ — bạn sẽ bị ghi nhận nợ xấu giống như chính mình là người vay, và điều này có thể hủy hoại điểm tín dụng của bạn trong nhiều năm.

Vậy làm thế nào để cải thiện điểm tín dụng? Thứ nhất, hãy kiểm tra báo cáo CIC định kỳ 6 tháng một lần để phát hiện sớm các sai sót hoặc dấu hiệu bất thường. Nhiều người bị điểm thấp chỉ vì sai sót hành chính mà không hề hay biết. Thứ hai, thanh toán đúng hạn tuyệt đối — đây là nguyên tắc quan trọng nhất và chiếm tới 35% trọng số trong cách tính điểm tín dụng. Hãy thiết lập thanh toán tự động hoặc nhắc nhở trên điện thoại để không bao giờ bỏ lỡ kỳ hạn. Thứ ba, duy trì dư nợ thẻ tín dụng dưới 30% hạn mức được cấp. Ví dụ, nếu hạn mức thẻ của bạn là 100 triệu đồng, hãy giữ dư nợ thường xuyên dưới 30 triệu đồng. Thứ tư, nếu bạn đang “trắng CIC”, hãy bắt đầu với một khoản vay nhỏ có tài sản đảm bảo và trả đúng hạn. Đây là cách nhanh nhất và an toàn nhất để xây dựng điểm tín dụng tích cực.

Trong bối cảnh NPL 7,8%, một điểm tín dụng tốt không chỉ giúp bạn được duyệt vay mà còn mang lại lãi suất ưu đãi hơn, hạn mức cao hơn, và thời gian xử lý nhanh hơn. Đây chính là tài sản tài chính vô hình quý giá nhất mà mỗi người cần xây dựng và bảo vệ ngay từ hôm nay.