Đi Trung Quốc bằng đường bộ

Năm cửa khẩu, một dải biên giới phía Bắc

Bốn giờ sáng ở bến xe Mỹ Đình, anh Tuấn ngồi đợi chuyến xe đi Lạng Sơn mà trong đầu vẫn chưa chốt được mình sẽ qua cửa khẩu nào. Trong điện thoại anh có ba tấm ảnh chụp màn hình: một bảng giờ mở cửa, một tin nhắn hỏi giá làm giấy thông hành, và một dòng ghi chú ghi rằng Bằng Tường cách cửa khẩu chừng 18 km. Chuyến đi của anh — cũng như của phần lớn người Việt lần đầu qua Trung Quốc bằng đường bộ — thực chất chỉ xoay quanh bốn câu hỏi: đi cửa khẩu nào, cửa khẩu mở mấy giờ, cần giấy tờ gì, và qua bên kia rồi thì đi tiếp bằng gì.

Bài này trả lời bốn câu hỏi đó cho năm cửa khẩu quốc tế trên tuyến biên giới phía Bắc: Móng Cái (Quảng Ninh), Hữu Nghị (Lạng Sơn), Lào Cai, Tà Lùng (Cao Bằng) và Thanh Thủy (Hà Giang). Xin nói trước một điều: giờ mở cửa, phí làm giấy thông hành và giá vé đều có thể thay đổi, nên hãy kiểm lại bằng cách gọi trực tiếp cho đồn biên phòng cửa khẩu hoặc một công ty lữ hành ở địa phương vài ngày trước khi khởi hành.

Bảng so sánh nhanh năm cửa khẩu

Trước hết, bạn cần loại giấy tờ nào

Có hai con đường khác nhau hẳn, và chọn sai thì tới cửa khẩu vẫn phải quay về.

Hộ chiếu kèm thị thực là đường đi xa. Hộ chiếu còn hạn ít nhất sáu tháng, kèm thị thực Trung Quốc, cho bạn đi sâu vào nội địa: từ Bằng Tường lên Nam Ninh rồi Quảng Châu, Bắc Kinh; từ Hà Khẩu lên Côn Minh rồi Đại Lý, Lệ Giang. Người Việt Nam hiện chưa được miễn thị thực du lịch nên phải xin trước. Lệ phí tham khảo của cơ quan lãnh sự là 45 đô-la Mỹ cho thị thực một lần nhập cảnh, 68 đô-la Mỹ cho hai lần và 90 đô-la Mỹ cho loại nhiều lần sáu tháng. Thời gian xử lý thường khoảng bốn ngày làm việc, dịch vụ khẩn ba ngày và hỏa tốc hai ngày; cộng thêm phí dịch vụ của trung tâm tiếp nhận, khoảng 690.000 đến 1.450.000 đồng tùy mức. Người xin thị thực ngắn hạn, thời gian lưu trú không quá 180 ngày, được miễn lấy dấu vân tay đến hết ngày 31/12/2026.

Giấy thông hành là đường đi gần. Đây là loại giấy do cơ quan chức năng Việt Nam cấp, dùng thay hộ chiếu và thị thực để qua lại các cửa khẩu đường bộ với nước láng giềng. Điều kiện quan trọng nhất: giấy thông hành chỉ cho bạn đi trong vùng biên giới — theo các đơn vị lữ hành, thường là trong bán kính khoảng 100 km quanh cửa khẩu hoặc trong phạm vi các tỉnh biên giới như Vân Nam và Quảng Tây. Bạn không thể dùng nó để bay vào Bắc Kinh, Thượng Hải hay Quảng Châu. Những điểm đến phổ biến khi đi bằng giấy thông hành là Đông Hưng, Bằng Tường và Hà Khẩu. Thời hạn và số lần qua lại khác nhau tùy cửa khẩu và tùy đối tượng: ở Móng Cái, khách lưu trú tối đa ba ngày hai đêm mỗi lần; ở Lào Cai, sổ có giá trị một tháng nhưng mỗi lần sang chỉ trong khung 7h đến 22h. Chi phí làm sổ tham khảo 280.000 đến 350.000 đồng, cần căn cước công dân và ảnh 4x6 nền trắng, chụp rõ mặt, không đeo kính, lộ tai. Ở Móng Cái, người có hộ khẩu Quảng Ninh làm sổ cá nhân được, còn người tỉnh khác phải đi theo nhóm từ ba người trở lên hoặc theo đoàn của công ty được chỉ định.

Một chi tiết dễ bị bỏ qua: giờ Việt Nam chậm hơn giờ Trung Quốc một tiếng. Cửa khẩu Móng Cái mở 7h đến 20h giờ Hà Nội, nghĩa là 8h đến 21h bên kia cầu. Tính sai múi giờ, bạn có thể tới nơi đúng lúc bên kia đã đóng quầy.

Móng Cái – Đông Hưng: cửa khẩu gần Hà Nội nhất

Cửa khẩu quốc tế Móng Cái nằm ở thành phố Móng Cái, Quảng Ninh, đối diện là thành phố Đông Hưng của Quảng Tây. Đây là cửa khẩu thuận tiện nhất cho người ở Hà Nội và vùng duyên hải phía bắc, vì đường cao tốc chạy thẳng tới thành phố. Thời gian thông quan được duy trì hằng ngày từ 7h đến 20h giờ Hà Nội, tương ứng 8h đến 21h giờ Bắc Kinh.

Điểm phải nhớ: từ ngày 23/3/2026, cửa khẩu phân luồng lại. Cầu Bắc Luân I chỉ tiếp nhận một số nhóm nhất định: cư dân biên giới hai nước dùng giấy thông hành vùng biên, công dân Trung Quốc có giấy phép nhập cảnh nhiều lần thời hạn một năm, người Hồng Kông, Ma Cao, Đài Loan có nhu cầu cấp giấy tờ nhập cảnh ngay tại cửa khẩu, và khách quốc tế xin thị thực tại chỗ. Còn phần lớn du khách, kể cả khách Việt đi theo đoàn, được hướng dẫn sang cầu Bắc Luân II để làm thủ tục. Vì hai cầu cách nhau một quãng, bạn nên hỏi trước với đơn vị tổ chức xem đoàn mình làm thủ tục ở cầu nào.

Qua khỏi cửa khẩu, Đông Hưng là thành phố nhỏ, đi bộ vài giờ là hết các tuyến phố chính. Nếu chỉ sang chơi trong ngày, giấy thông hành là đủ. Nhưng nếu bạn định đi tiếp tới Phòng Thành Cảng, Liễu Châu hay Quế Lâm thì bắt buộc phải có hộ chiếu kèm thị thực. Chi phí trọn gói cho một chuyến đi về trong ngày ở Đông Hưng thường chưa tới 2 triệu đồng một người, đã gồm phí làm sổ.

Hữu Nghị – Hữu Nghị Quan: cửa khẩu đông nhất

Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị nằm ở thị trấn Đồng Đăng, huyện Cao Lộc, Lạng Sơn, trên Quốc lộ 1A; phía bên kia là cửa khẩu Hữu Nghị Quan của thị Bằng Tường, Quảng Tây. Đây là cửa khẩu đông nhất trong năm cửa khẩu phía Bắc: ngày cao điểm có 6.000 đến 7.000 lượt người làm thủ tục, và riêng sáu tháng đầu năm 2025 đã có hơn 1,24 triệu lượt, trong đó hơn 810.000 lượt đi bằng giấy thông hành. Cửa khẩu làm việc từ 7h đến 20h hằng ngày.

Quy trình phía Việt Nam đi theo hai chốt. Tới barie số 2, bộ đội biên phòng kiểm tra sơ bộ giấy tờ rồi hướng dẫn bạn vào khu làm thủ tục. Làm xong, bạn đi tiếp tới barie số 1 ở khu vực mốc 1116 để xuất cảnh; đây là chốt kiểm soát cuối cùng trước khi sang đất Trung Quốc. Vào dịp lễ, lượng khách tăng 25 đến 30 phần trăm so với ngày thường, nên nếu đi đúng dịp nghỉ, bạn nên ra cửa khẩu sớm.

Từ tháng 4/2025, Lạng Sơn và Bằng Tường đã mở chương trình du lịch hai ngày một đêm dành cho khách dùng giấy thông hành. Phía Bằng Tường có ba chương trình cho khách Việt: tuyến văn hóa kèm khu vui chơi giải trí, tuyến danh thắng kèm dịch vụ chăm sóc sức khỏe và trung tâm thương mại, và tuyến tìm hiểu khoa học kỹ thuật. Nếu chỉ đi trong ngày, chi phí tham khảo khoảng 1,2 triệu đồng một người, đã gồm đưa đón, ăn uống và phí làm giấy thông hành. Từ cửa khẩu bên phía Trung Quốc vào trung tâm thị Bằng Tường khoảng 18 km, xe taxi mất chừng 15 phút với giá tham khảo 30 tệ, khoảng 118.000 đồng.

Ba lưu ý nhỏ mà người đi lần đầu hay vấp. Thứ nhất, giấy thông hành cấp cho tuyến đi trong ngày thường yêu cầu bạn quay về trước 20h; về muộn là rắc rối với cả hai bên cửa khẩu. Thứ hai, hàng mua ở chợ biên giới có định mức miễn thuế nên đừng mua quá tay. Thứ ba, lối thông quan Cốc Nam ở khu vực mốc 1104–1105 là luồng hàng hóa, không dành cho khách du lịch.

Lào Cai – Hà Khẩu: cửa khẩu có cả đường sắt

Cửa khẩu quốc tế Lào Cai đối diện thị trấn Hà Khẩu thuộc huyện tự trị Hà Khẩu Dao, tỉnh Vân Nam. Đây là cửa khẩu duy nhất trong nhóm này có cả đường bộ lẫn đường sắt, nên nó mở ra một hướng đi hoàn toàn khác: vượt biên rồi lên tàu đi Côn Minh. Khách qua lại bằng cầu Hồ Kiều bắc ngang sông Nậm Thi.

Phía Việt Nam chia quầy riêng cho khách đi hộ chiếu, khách đi giấy thông hành và khách Trung Quốc về Hà Khẩu, nên thủ tục thường nhanh, khoảng nửa giờ. Phía Hà Khẩu lại chậm hơn: bạn phải khai báo y tế điện tử, mà số máy có hạn, giờ cao điểm có thể mất một đến hai tiếng mới xong. Kinh nghiệm của người đi trước là khai báo sẵn trên điện thoại trước khi xếp hàng và lưu ảnh chụp màn hình mã khai báo phòng khi mạng yếu.

Giấy thông hành biên giới đi Hà Khẩu có giá trị một tháng, mỗi lần sang chỉ được ở trong khung 7h sáng đến 10h tối. Phí làm sổ tham khảo 300.000 đến 350.000 đồng, cần căn cước công dân và hai ảnh 4x6 nền trắng, thời gian làm sổ từ nửa ngày tới một ngày. Người có hộ khẩu ở Lào Cai làm sổ tại chỗ rẻ hơn; khách ngoại tỉnh thường làm qua dịch vụ với giá khoảng 300.000 đồng.

Từ Hà Nội, xe khách tới Lào Cai khoảng 180.000 đến 230.000 đồng một lượt; tàu đêm Hà Nội đi Lào Cai có giá 370.000 đến 550.000 đồng tùy loại chỗ. Từ ga Lào Cai vào cửa khẩu chỉ khoảng 2 km, đi xe ôm hoặc taxi vài chục nghìn đồng là tới.

Tà Lùng – Thủy Khẩu: yên nhất, ít dịch vụ nhất

Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng nằm ở xã biên giới Phục Hòa, Cao Bằng, gần mốc giới số 943; bên kia là thị trấn Thủy Khẩu, huyện Long Châu, thành phố Sùng Tả, Quảng Tây. Đây là cửa khẩu yên tĩnh hơn hẳn Hữu Nghị và Móng Cái: sau khi nối lại hoạt động, mỗi ngày chỉ có khoảng 400 đến 500 lượt người làm thủ tục.

Giờ làm việc của hai bên lệch nhau: phía Việt Nam từ 7h đến 16h, phía Trung Quốc từ 8h đến 17h giờ Bắc Kinh, tức cũng là 7h đến 16h giờ Hà Nội. Nếu bạn tới cửa khẩu sau 15h, khả năng phải quay về là rất cao. Bù lại, thủ tục biên phòng ở đây được rút ngắn còn khoảng 30 giây một hành khách, kiểm soát bằng mã vạch và mười ngày mới đóng dấu kiểm chứng một lần.

Tháng 9/2025, cặp cửa khẩu Tà Lùng – Thủy Khẩu chính thức được nâng cấp lên cửa khẩu quốc tế và cầu Tà Lùng II – Thủy Khẩu thông xe cho hàng hóa. Nhưng đây vẫn là cửa khẩu thiên về vận tải: hàng quán, khách sạn và dịch vụ đổi tiền quanh cửa khẩu thưa thớt, ít người nói tiếng Việt. Doanh nghiệp còn phải thuê cư dân biên giới làm người lái xe thuê để đưa xe qua khu vực cửa khẩu, nên nếu bạn định đưa ô tô qua đây thì hãy hỏi trước về thủ tục liên vận.

Thanh Thủy – Thiên Bảo: cửa khẩu xa nhất

Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy thuộc xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, Hà Giang, gần mốc giới số 261; đối diện là thị trấn Thiên Bảo, huyện Ma Lý Pha, châu Văn Sơn, Vân Nam. Cửa khẩu làm việc từ 7h đến 17h giờ Hà Nội và là cửa khẩu xa nhất trong nhóm: cách thành phố Hà Giang 22 km, cách Hà Nội 340 km theo Quốc lộ 2, cách Châu Văn Sơn 120 km và cách thành phố Côn Minh 465 km về phía Trung Quốc.

Cặp cửa khẩu song phương Thanh Thủy – Thiên Bảo được nâng lên cửa khẩu quốc tế từ ngày 19/12/2014, và hoạt động xuất nhập cảnh được khôi phục từ tháng 2/2023 sau thời gian gián đoạn vì dịch. Tuy đã là cửa khẩu quốc tế, hoạt động ở đây chủ yếu vẫn là hàng hóa và đi lại của cư dân biên giới hai bên. Quanh cửa khẩu có chợ xã biên giới và chợ vùng biên; do chính quyền hai bên chưa ký thỏa thuận mở các lối mở và cặp chợ chính thức, các chợ này do chính quyền cấp huyện tự thỏa thuận thời gian hoạt động.

Vì vậy, nếu bạn muốn qua Thanh Thủy bằng đường du lịch, hãy xác nhận trực tiếp với đồn biên phòng cửa khẩu trước: hôm đó cửa khẩu có nhận khách tự túc làm thủ tục hay không, và có phát sinh lịch riêng hay không. Đừng đi theo trí nhớ của người đã đi trước vài năm.

Qua cửa khẩu rồi, đi tiếp bằng gì

Mỗi cửa khẩu mở ra một hướng khác nhau, và chọn cửa khẩu nào thực chất là chọn thành phố lớn bạn muốn tới.

Từ Bằng Tường, qua cửa khẩu Hữu Nghị, có tuyến tàu phổ biến nhất: Bằng Tường đi Nam Ninh, tàu thường khoảng 50 đến 70 tệ, tức khoảng 193.500 đến 275.000 đồng. Tới Nam Ninh, bạn nối tàu cao tốc đi Quảng Châu với giá 200 đến 260 tệ, khoảng 780.000 đồng đến hơn 1 triệu đồng, rồi từ đó đi tiếp Bắc Kinh, Thượng Hải, Thâm Quyến. Ngoài ra còn tuyến tàu liên vận Hà Nội – Đồng Đăng – Bằng Tường – Nam Ninh, giá chặng Hà Nội đi Nam Ninh khoảng 1 triệu đồng một lượt.

Từ Hà Khẩu, qua cửa khẩu Lào Cai, phương án gọn nhất là tàu đi Côn Minh. Tàu cao tốc mất khoảng 4 đến 5 tiếng, giá tham khảo 110 tệ, khoảng 430.000 đồng, hoặc 150 đến 210 tệ tùy chuyến và tùy hạng ghế. Tới Côn Minh, bạn nối tiếp đi Đại Lý, Lệ Giang, Shangri-La.

Từ Đông Hưng, qua cửa khẩu Móng Cái, thành phố nhỏ nên bạn chủ yếu đi bộ, đi xe điện hoặc taxi; taxi trong thị trấn chỉ vài tệ một lượt. Muốn đi xa hơn về Phòng Thành Cảng, Liễu Châu hay Quế Lâm thì phải có hộ chiếu và thị thực, và nên hỏi trước ở bến xe hoặc ga Đông Hưng vì tuyến ít chuyến.

Hai cửa khẩu Tà Lùng và Thanh Thủy ít khách du lịch nên không có tuyến xe hay tàu dành sẵn cho khách. Từ Thủy Khẩu bạn đi tiếp trong huyện Long Châu; từ Thiên Bảo bạn đi tiếp trong châu Văn Sơn. Hãy hỏi ngay tại cửa khẩu, hoặc nhờ khách sạn phía Việt Nam đặt xe trước cho chắc.

Chi phí tham khảo, tính cả tệ và tiền Việt

Bảng dưới đây gom những khoản bạn gần như chắc chắn phải trả. Tỷ giá dùng để quy đổi là 1 nhân dân tệ khoảng 3.870 đến 3.930 đồng, lấy theo mức cuối tháng 9/2026. Tỷ giá thay đổi hằng ngày nên hãy kiểm lại trước khi đổi tiền.

Những chỗ phải kiểm lại trước khi đi

• Giờ mở cửa. Giờ thông quan có thể được điều chỉnh theo mùa hoặc theo thỏa thuận từng đợt. Ví dụ lối thông quan Cốc Nam ở Lạng Sơn từng được thí điểm khung 7h đến 17h cho hàng hóa và tới 17h30 cho lái xe, chỉ trong một khoảng thời gian nhất định. Đừng lấy giờ đọc trên mạng làm chuẩn.
• Phân luồng ở Móng Cái. Cầu Bắc Luân I hay Bắc Luân II — hỏi trước, vì đi nhầm cầu là mất thời gian và có khi lỡ chuyến xe bên kia.
• Điều kiện làm giấy thông hành. Hộ khẩu ở đâu, đi nhóm mấy người, có buộc phải theo đoàn của công ty được chỉ định hay không. Mỗi cửa khẩu áp dụng một kiểu khác nhau.
• Phạm vi đi lại khi dùng giấy thông hành. Thường giới hạn trong vùng biên giới hoặc tỉnh biên giới. Người làm dịch vụ không phải lúc nào cũng nói rõ, mà đây lại là chỗ dễ bị phạt nhất.
• Khai báo y tế và khai báo hải quan. Theo Nghị định 165/2026, từ ngày 1/7, người xuất cảnh, nhập cảnh và quá cảnh qua cửa khẩu Việt Nam phải khai báo y tế, khai điện tử hoặc bằng giấy, và phải hoàn thành trong vòng bảy ngày trước khi làm thủ tục. Phía Trung Quốc cũng yêu cầu khai báo hải quan điện tử khi nhập cảnh.
• Tỷ giá và phí làm sổ. Đổi tiền ở khu vực cửa khẩu thường được giá tốt hơn trong nội địa Trung Quốc, nhưng tỷ giá nhảy theo ngày. Nên đổi sẵn một ít tiền mặt trước khi qua cầu.
• Cửa khẩu nhỏ. Tà Lùng và Thanh Thủy có nhận khách du lịch tự túc làm thủ tục hay không, và hôm đó có làm việc hay không — hãy gọi biên phòng cửa khẩu để xác nhận.
• Giấy tờ xe. Ô tô và xe máy cá nhân không được tự lái qua cửa khẩu. Phương tiện qua biên giới phải theo hiệp định vận tải giữa hai nước và phải được cơ quan có thẩm quyền cấp phép; thủ tục tạm xuất tái nhập không đồng nghĩa với việc bạn được lái xe riêng sang Trung Quốc.

Nói gọn lại: nếu bạn muốn một chuyến đi ngắn, nhẹ giấy tờ, hãy chọn Móng Cái hoặc Hữu Nghị và đi theo đoàn bằng giấy thông hành. Nếu bạn muốn đi sâu vào nội địa, hãy làm hộ chiếu kèm thị thực rồi chọn Lào Cai để bắt tàu đi Côn Minh, hoặc Hữu Nghị để bắt tàu đi Nam Ninh. Còn Tà Lùng và Thanh Thủy, hãy để dành cho lần thứ hai, khi bạn đã quen thủ tục và biết tự xoay xở ở nơi ít dịch vụ.

Nguồn: (Thời báo Tài chính Việt Nam, phân luồng xuất nhập cảnh cửa khẩu Móng Cái) · (VietnamPlus, cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị) · (Báo Tin tức, cửa khẩu quốc tế Tà Lùng) · (Báo Chính phủ, nâng cấp cửa khẩu Thanh Thủy) · (Báo Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh, khai báo y tế tại cửa khẩu)