Đi Trung Quốc một mình có an toàn

Đi một mình ở Trung Quốc: lo gì cho đúng chỗ

Người đi Trung Quốc một mình thường lo nhất hai chuyện: sợ bị cướp và sợ lạc vì không biết tiếng. Chuyện thứ hai đúng là có thật và xử lý được bằng điện thoại. Chuyện thứ nhất thì lệch với thực tế: theo cố vấn du lịch chính thức của Bộ Ngoại giao Anh, tội phạm nghiêm trọng nhắm vào người nước ngoài ở Trung Quốc là tương đối hiếm. Cái thật sự làm hỏng chuyến đi lại là bốn thứ nhỏ hơn: móc túi ở chỗ đông người, lừa đảo ở khu du lịch, mất hộ chiếu, và gặp rắc rối vì không xuất trình được giấy tờ tuỳ thân khi cảnh sát kiểm tra.

Bài này gom lại những gì cần biết trước khi bay: rủi ro thật là gì, ở đâu, đi lại ban đêm thế nào, giữ tiền và giấy tờ ra sao, bốn thành phố dễ đi nhất cho người mới, và khi có chuyện thì gọi ai.

Mang hộ chiếu bản gốc, đừng mang bản photo

Đây là quy tắc người mới hay bỏ qua nhất. Cùng nguồn trên ghi rõ: người nước ngoài phải mang hộ chiếu bên mình, cảnh sát có quyền kiểm tra ngẫu nhiên, nhất là vào dịp lễ lớn hoặc sự kiện đông người, và bản photo hay bản in không được chấp nhận. Không xuất trình được có thể bị phạt hoặc bị giữ.

Cách làm gọn cho người đi một mình: hộ chiếu để trong túi áo khoá kéo, mặc định mặc áo có khoá. Chụp ảnh trang thông tin và trang visa, gửi vào email của chính mình và cho một người thân ở nhà. Giữ một bản giấy dự phòng trong vali — bản giấy không thay được hộ chiếu gốc khi cảnh sát hỏi, nhưng rất cần khi bạn phải làm lại giấy tờ.

Khách sạn, nhà nghỉ ở Trung Quốc phải đăng ký lưu trú cho khách nước ngoài, nên quầy lễ tân luôn cần hộ chiếu của bạn. Khi trả phòng, kiểm lại hộ chiếu trước khi rời quầy — đây là chỗ mất giấy tờ nhiều nhất.

Ba kiểu lừa đảo dễ gặp và cách thoát

Mời trà đạo, mời massage. Người lạ nói tiếng Anh tốt bắt chuyện ở khu du lịch, rủ đi uống trà hoặc massage rồi đưa hoá đơn vài trăm tệ và gây sức ép. Cố vấn của Bộ Ngoại giao Anh xếp đây là kiểu lừa phổ biến nhất, có thể đi kèm đe doạ và gian lận thẻ. Cách xử lý: không theo người lạ rời khỏi chỗ đông người, và nếu đã vào rồi thì gọi 110 ngay tại chỗ, không trả tiền mặt.

Mã QR giả. Ở Trung Quốc gần như trả tiền bằng quét mã. Kẻ gian dán mã QR của mình đè lên mã của cửa hàng hoặc máy bán nước. Trước khi quét, nhìn xem mã có bị dán chồng không, và kiểm tên người nhận hiện trên màn hình trước khi bấm xác nhận — tên phải khớp với cửa hàng. Cùng nguồn trên cũng khuyến nghị khách nước ngoài nắm rủi ro này trước khi đi.

Đồ uống bị bỏ thuốc. Hiếm nhưng có, và nguồn trên lưu ý phụ nữ đi một mình hoặc đi nhóm toàn phụ nữ có rủi ro cao hơn. Không để đồ uống rời mắt, không nhận đồ uống từ người lạ. Ở quán bar, gọi đồ uống tại quầy và tự bưng về bàn là cách đơn giản nhất.

Chọn chỗ ở cho người đi một mình

Ba tiêu chí, theo thứ tự: gần ga metro (đi bộ dưới 10 phút), mặt tiền đường lớn (đêm về vẫn có người, có đèn), và khách sạn thật sự nhận khách nước ngoài. Điểm thứ ba dễ bị bỏ sót: không phải khách sạn nào ở Trung Quốc cũng nhận khách nước ngoài, nhất là nhà nghỉ nhỏ ở tỉnh lẻ. Cách kiểm nhanh: khi đặt trên app, ghi rõ quốc tịch, rồi nhắn hỏi khách sạn trước bằng một câu ngắn — xác nhận trước rẻ hơn nhiều so với đứng ở quầy lúc 23 giờ.

Hostel dạng giường tầng là lựa chọn rẻ và dễ có người trò chuyện, nhưng phải dùng tủ có khoá và mang theo ổ khoá riêng. Nếu ở một mình nhiều ngày, chọn phòng riêng ở khách sạn 3 sao gần metro thường ổn hơn phòng dorm về mặt giữ đồ.

Đi lại ban đêm: biết giờ chuyến cuối

Metro là phương tiện an toàn và dễ dùng nhất với người không biết tiếng: biển song ngữ, cửa soát an ninh, đông người, tính tiền theo quãng. Vấn đề duy nhất là giờ chuyến cuối. Ví dụ ở Bắc Kinh, theo bảng giờ chính thức của Beijing MTR, tuyến 4 chuyến cuối khoảng 22:45; tuyến 1 có ga chuyến cuối tới 23:29. Các thành phố khác thường đóng trong khoảng 22:00–23:00. Trước khi đi ăn tối, mở app bản đồ xem giờ chuyến cuối của ga gần nhất — đây là việc mất 30 giây nhưng quyết định bạn về bằng metro hay phải gọi xe.

Sau giờ metro đóng, gọi xe qua app (Didi có bản dành cho người nước ngoài, đặt được bằng số điện thoại quốc tế) tốt hơn vẫy taxi ngoài đường: bạn biết trước giá, biết biển số, và chuyến đi được ghi lại. Trước khi lên xe, đối chiếu biển số trên app với biển số thật, và bật chia sẻ hành trình cho người thân nếu đi một mình lúc khuya.

Giữ tiền và giấy tờ: chia ba nơi

Nguyên tắc của người đi một mình là không để mọi thứ vào một chỗ. Cụ thể: hộ chiếu ở túi trong có khoá; thẻ và tiền mặt đủ dùng một ngày ở ví trước; thẻ dự phòng và tiền mặt dự phòng ở ngăn khoá trong balô. Không để điện thoại trong túi quần sau ở chỗ đông người, và ở chợ đêm hay phố đi bộ thì đeo balô ra trước ngực.

Tiền mặt ở Trung Quốc dùng ít nhưng vẫn cần một ít để phòng: quầy nhỏ, xe buýt nông thôn, vài điểm bán vé không nhận quét mã của khách nước ngoài. Với người đi một mình lần đầu, mức hợp lý là vài trăm tệ trong túi, phần lớn chi tiêu để trên ví điện tử.

Bốn thành phố dễ đi nhất cho người mới

Tiêu chí chọn: có metro, biển chỉ dẫn song ngữ, điểm tham quan tập trung gần nhau, và dễ tìm chỗ ăn một mình. Bốn thành phố dưới đây đạt cả bốn.

Khi lạc đường hoặc mất đồ

Lạc đường. Không cần hỏi đường bằng tay: chụp màn hình địa chỉ khách sạn bằng tiếng Trung và đưa tài xế xem, hoặc mở app bản đồ và chỉ điểm đến. Tên khách sạn nên lưu sẵn bằng cả tiếng Trung.

Mất đồ. Về đồn công an gần nhất (hoặc gọi 110) và xin một biên bản ghi nhận. Biên bản này cần cho bảo hiểm du lịch; không có biên bản thì hầu như không đòi được. Nếu mất điện thoại, việc đầu tiên là khoá máy và đổi mật khẩu ví điện tử từ một máy khác.

Mất hộ chiếu. Cố vấn du lịch của Anh hướng dẫn trình tự: tới đồn công an hoặc Phòng Công an (Public Security Bureau) gần nhất để lấy biên bản, rồi liên hệ cơ quan đại diện ngoại giao của nước mình. Với người Việt, đó là Đại sứ quán Việt Nam tại Bắc Kinh hoặc Tổng Lãnh sự quán ở Thượng Hải, Quảng Châu, Nam Ninh, Côn Minh, Hồng Kông. Vì vậy việc chụp sẵn ảnh hộ chiếu từ đầu chuyến là bước bắt buộc, không phải tuỳ chọn.

Gặp chuyện thì gọi ai

Số khẩn cấp ở Trung Quốc, theo cố vấn du lịch của Bộ Ngoại giao Anh: 120 cấp cứu, 119 cứu hoả, 110 cảnh sát, 122 cảnh sát giao thông, 12395 trung tâm cứu hộ hàng hải. Tổng đài có thể không có người nói tiếng Anh, nên cách nhanh nhất là đưa máy cho một người Trung Quốc xung quanh nhờ nói hộ, hoặc dùng app dịch để đọc địa chỉ.

Đường dây nóng bảo hộ công dân Việt Nam, theo thông tin của Báo Điện tử Chính phủ: Tổng đài bảo hộ công dân +84 981 84 84 84; Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc +86 131 2036 3638; Tổng Lãnh sự quán tại Thượng Hải +86 136 6153 7498, tại Nam Ninh +86 185 8789 7059, tại Côn Minh 0086 130 9994 8529, tại Quảng Châu +86 132 4767 5268, tại Hồng Kông +852 2591 4510. Hãy lưu các số này vào điện thoại trước khi lên máy bay, và kiểm lại một lần với cơ quan đại diện vì đường dây nóng có thể thay đổi theo nhiệm kỳ cán bộ.

Nói ngắn lại: đi Trung Quốc một mình không phải việc liều. Nó là việc phải chuẩn bị đúng chỗ — giấy tờ trên người, chỗ ở gần metro, giờ chuyến cuối trong đầu, và bốn số điện thoại lưu sẵn.

Nguồn: Bộ Ngoại giao Anh (GOV.UK) — China travel advice, mục Safety and security · GOV.UK — China travel advice, mục Getting help (số khẩn cấp 110/119/120/122/12395) · Báo Điện tử Chính phủ — Đường dây nóng bảo hộ công dân Việt Nam tại Trung Quốc · Beijing MTR — bảng giờ tàu metro tuyến 4 · TravelChinaGuide — Beijing Subway Line 1, bảng giờ chuyến đầu và chuyến cuối