Cửu Trại Câu

Chín ngôi làng Tạng giữa hơn trăm hồ nước đổi màu

Cửu Trại Câu (九寨沟) nghĩa đen là "thung lũng chín làng" — chỉ chín ngôi làng của người Tạng và người Khương từng dựng nhà ven sườn núi trong thung lũng này. Khu danh thắng nằm ở huyện Cửu Trại Câu, châu tự trị dân tộc Tạng – Khương A Bá, phía bắc tỉnh Tứ Xuyên, cách Thành Đô khoảng 450 km đường bộ. Hiện vẫn còn 7 trong 9 ngôi làng có cư dân sinh sống.

Năm 1992, UNESCO ghi nơi đây vào Danh sách Di sản Thiên nhiên Thế giới theo tiêu chí (vii) về vẻ đẹp tự nhiên. Di sản rộng 72.000 ha, những đỉnh núi cao nhất chạm 4.752 m, là nơi ở của khoảng 140 loài chim cùng nhiều loài đang bị đe doạ như gấu trúc lớn và linh ngưu Tứ Xuyên. Năm 1997, khu này được công nhận thêm là Khu dự trữ sinh quyển thế giới.

Vì sao nước hồ ở đây xanh đến vậy

Nước trong thung lũng chủ yếu đến từ các dòng sông ngầm chảy trong núi đá vôi. Trên đường ra, nước hoà tan nhiều khoáng canxi các-bonat; khoáng này lắng dần thành những thềm đá vôi ngăn dòng, chia thung lũng thành hàng trăm hồ nối tiếp nhau. UNESCO gọi đây là một "bảo tàng tự nhiên" về thuỷ văn đá vôi núi cao. Màu nước — xanh ngọc, xanh lục, có chỗ ngả lam thẫm — đổi theo độ sâu, theo lớp thực vật dưới đáy và theo góc nắng trong ngày.

Một chi tiết đi kèm: thân cây đổ xuống lòng hồ lâu năm không mục mà bị canxi bao phủ, nằm nguyên vẹn dưới làn nước trong suốt. Ở hồ Ngũ Hoa, những "khúc gỗ đá" ấy xếp tầng tầng lớp lớp ngay dưới mặt nước — thứ gần như chỉ Cửu Trại Câu mới có ở quy mô như vậy.

Ba nhánh hình chữ Y: xem gì ở mỗi nhánh

Khu tham quan gồm ba thung lũng nối vào nhau thành hình chữ Y nằm ngang, đi hết một vòng cần trọn một ngày. Xe buýt tham quan chạy liên tục giữa các điểm; khách mua vé xe rồi xuống đi bộ tuỳ ý, và đây gần như là cách duy nhất để đi hết khu trong một ngày.

Nhánh Nhật Tắc Câu (日则沟) tập trung nhiều điểm đẹp nhất: hồ Ngũ Hoa (五花海), hồ Gấu Trúc, và thác Trân Châu (珍珠滩瀑布) — một bức màn nước rộng khoảng 300 m đổ xuống 28 m, điểm chụp ảnh quen thuộc nhất của cả thung lũng.

Nhánh Tắc Tra Oa Câu (则查洼沟) có hồ Trường Hải (长海), hồ lớn nhất và sâu nhất khu, mặt nước xanh thẫm nằm dưới các đỉnh núi phủ tuyết. Đây cũng là điểm cao nhất mà khách thường đặt chân tới, khoảng 3.000 m.

Trục chính Thụ Chính Câu (树正沟) có thác Nặc Nhật Lãng (诺日朗瀑布) rộng 320 m — được giới thiệu là thác nước đá vôi trên cao nguyên rộng nhất Trung Quốc — cùng hồ Lau Sậy dài 1.375 m và những bản làng Tạng vẫn còn người ở.

Vé và giờ mở cửa: con số chính thức

Bảng dưới lấy từ trang thông tin vé của chính khu danh thắng. Giá và khung giờ được điều chỉnh theo mùa và theo năm, nên phải kiểm lại ngay trước chuyến đi.

Sau 14 giờ, cổng ngừng nhận khách. Khu danh thắng giới hạn 41.000 khách mỗi ngày và bán hết là dừng — trong dịp Quốc khánh, vé có thể cháy trước cả tuần. Vé xe buýt mua một lần, dùng trong ngày và hết hiệu lực khi ra khỏi cổng. Mọi vé đều phải đặt trước trực tuyến theo tên thật, qua tài khoản WeChat chính thức của khu danh thắng hoặc trang du lịch A Bá; ở cổng không có quầy bán vé, và người vào phải mang theo giấy tờ tuỳ thân bản gốc để đối chiếu.

Đi mùa nào đẹp nhất

Mùa được chờ đợi nhất là thu, khoảng giữa tháng 10 đến đầu tháng 11: lá chuyển vàng, đỏ và cam, phản chiếu xuống mặt hồ vẫn còn nguyên màu ngọc lam. Đây cũng là lúc đông nhất trong năm.

Mùa hè (6–8) nước đầy và rừng xanh mướt nhưng trùng kỳ nghỉ trong nước nên rất đông. Mùa xuân (4–5) ít khách hơn, cây cối đâm chồi. Mùa đông (12–2) là mùa rẻ nhất và vắng nhất, hồ Trường Hải đóng băng, các thác nước đóng thành tảng băng xanh — đổi lại nhiều điểm có thể bị hạn chế vì tuyết.

Nếu muốn tránh đám đông mà vẫn gặp cảnh đẹp, khoảng 15–31 tháng 10 là vùng "ngọt" nhất về màu sắc, nhưng phải né tuần lễ Quốc khánh (1–7/10) và những ngày cuối tuần trong tháng. Tuần lễ Lao động (đầu tháng 5) và Tết Nguyên đán cũng là những đợt cao điểm cần tránh.

Đi mất bao lâu và tốn bao nhiêu

Một ngày là đủ để đi hết ba nhánh, nhưng hai ngày sẽ thoải mái hơn nhiều — nhất là khi vé vào cổng chỉ có giá trị trong ngày đặt. Cung đường hợp lý cho người tự đi là hai đêm ở thị trấn ngay cổng khu tham quan, vào vườn từ sáng sớm ngày đầu.

Đường đi đã dễ hơn trước rất nhiều. Tuyến đường sắt cao tốc Thành Đô – Hoàng Long Cửu Trại đưa khách từ ga Thành Đô Đông tới ga Hoàng Long Cửu Trại (黄龙九寨) trong khoảng 1 giờ 40 phút đến 2 giờ 10 phút, ngày có vài chuyến; vé hạng hai tham khảo khoảng 141 tệ, hạng nhất khoảng 225 tệ. Từ ga về cửa khu danh thắng còn khoảng 90–95 km, đi xe thêm chừng 2 giờ. Cách cũ — xe khách từ Thành Đô — mất 8–10 giờ, còn bay tới sân bay Cửu Trại Hoàng Long thì tiện nhưng sân bay nằm ở độ cao khoảng 3.400 m.

Tạm tính chi phí cho một người, chưa kể ăn ở: vé và xe buýt mùa cao điểm 280 tệ (khoảng 1,1 triệu đồng), mùa thấp điểm 160 tệ (khoảng 620 nghìn đồng), cộng vé tàu cao tốc khứ hồi hạng hai khoảng 282 tệ (khoảng 1,1 triệu đồng). Tỷ giá tham khảo 1 tệ ≈ 3.900 đồng — tỷ giá và giá vé đều thay đổi, hãy tự kiểm lại. Chi phí lớn còn lại là khách sạn và ăn uống ở thị trấn cổng vào.

Lưu ý thực tế trước khi lên đường

Độ cao không quá đáng lo nhưng không phải không có. Cổng vào ở khoảng 2.000 m, phần lớn điểm tham quan nằm trong khoảng 2.400–2.800 m, hồ Trường Hải khoảng 3.000 m. Cao hơn cả là ga tàu và sân bay, chừng 3.000–3.400 m — nên ngày đầu tiên tránh vận động mạnh, uống đủ nước, và cân nhắc mang theo thuốc nếu bạn nhạy cảm với độ cao.

Thời tiết chênh lệch lớn trong ngày. Trên cao nguyên, buổi trưa có thể nắng ấm nhưng sáng sớm và tối rất lạnh. Áo khoác giữ ấm là bắt buộc gần như quanh năm, và giày bám tốt vì đường gỗ ven hồ có thể trơn.

Ăn uống trong khu rất hạn chế. Cả khu chỉ có một nhà hàng, đặt ở khu Nặc Nhật Lãng, và xe buýt thường dừng ở đó vào giờ trưa; nhiều loại đồ ăn liền không được mang vào. Cách an toàn nhất là chuẩn bị sẵn đồ ăn nhẹ và nước uống.

Đặt vé trước là điều kiện bắt buộc. Không có quầy vé tại cổng, vé bán theo tên thật và giới hạn 41.000 khách/ngày. Nếu đi vào dịp lễ hoặc cuối tuần mùa thu, hãy đặt trước nhiều ngày.

Một chút lịch sử đáng biết. Ngày 8 tháng 8 năm 2017, một trận động đất 7,0 độ Richter làm 25 người thiệt mạng và khiến thác Nặc Nhật Lãng nứt đôi, ngừng chảy; khu danh thắng đóng cửa hai năm. Sau khi sửa chữa bằng đá các-bonat nghiền và để thiên nhiên tự hồi phục, 85% diện tích mở lại từ tháng 9 năm 2019 và khu mở cửa hoàn toàn từ tháng 9 năm 2021. Cảnh quan hiện nay phần lớn đã trở lại như trước.

Nguồn: UNESCO World Heritage Centre · 九寨沟景区官方网站 – trang thông tin vé · TravelChinaGuide – Jiuzhaigou National Park · Trip.com – Jiuzhaigou Tickets, Map & Visiting Guide · China Daily – Tourism at Jiuzhaigou rebounds after the 2017 earthquake