Thành xa thành phố

Trường Thành không phải một đường thẳng, và chỗ nào cũng khác nhau

Trường Thành không phải một bức tường thẳng. Nó là nhiều đoạn nối lại, xây ở nhiều thời kỳ khác nhau, có đoạn bằng gạch, có đoạn chỉ là đất nện.

Vì vậy hai đoạn cách nhau vài trăm cây số có thể khác nhau hoàn toàn. Đoạn gần thành phố thì tu sửa kỹ, có lan can. Đoạn xa thì vẫn còn nguyên dấu thời gian, và không có ai bán nước.

nó là một hệ thống nối dài, không phải một công trình

Người ta hay hình dung Trường Thành như một đường kẻ trên bản đồ, chạy một mạch từ đầu này sang đầu kia. Thực tế nó gồm nhiều đoạn rời, mỗi đoạn do một thời kỳ xây, có đoạn cùng thời nhưng khác địa phương trông coi.

Vật liệu theo đó cũng khác. Chỗ có đá thì lấy đá tại chỗ. Chỗ chỉ có đất thì đổ đất vào khuôn gỗ rồi giã thật chặt thành từng lớp, cách làm đó gọi là đất nện. Ở vùng làm gạch được, tường xây bằng gạch, mạch vữa đều hơn.

Nhìn mặt tường là đoán được nó thuộc nhóm nào. Đất nện vàng nâu, mặt hơi xốp, mưa nhiều năm sẽ xói thành rãnh. Gạch phẳng hơn, nhưng cũng mọc rêu và nứt dần theo thời gian.

gần thành phố và xa thành phố là hai câu chuyện khác nhau

Đoạn gần thành phố lớn thường được tu sửa để đón khách. Bậc thang được gia cố, mặt tường có lan can, có chỗ nghỉ, và dọc đường có người bán nước.

Đoạn xa thì khác. Tường có khi đã sụt thành gò đất, dấu vết chỉ còn là một dải nhô lên giữa sườn núi. Không lan can, không ai bán gì. Đổi lại, bạn thấy đúng thứ thời gian để lại, không phải thứ vừa được làm mới.

Cả hai đều thật, chỉ là hai cách nhìn về cùng một công trình. Muốn hiểu người xưa xây thế nào thì đoạn hoang dạy nhiều hơn. Muốn đi nhẹ nhàng thì đoạn gần thành phố dễ hơn.

đi bộ trên tường không giống đi trên phố

Mặt tường dốc theo sườn núi, có đoạn lên xuống liên tục. Bậc cao thấp không đều, nên mắt phải nhìn chân, không vừa đi vừa ngắm màn hình.

Gió trên tường mạnh hơn dưới chân núi, nhất là về chiều. Nắng thì thẳng, gần như không có bóng cây để trú. Vì vậy chai nước mang theo là thứ không nên bỏ lại ở khách sạn.

Một điều dễ quên: mỗi tháp canh là một lần lên rồi xuống, nên đi bộ trên tường tốn thời gian hơn bạn tưởng. Chọn một đoạn vừa sức rồi quay lại thường trọn vẹn hơn là chạy cho hết.

Trước khi đi, nên nhớ

• Xem mình sắp đi đoạn nào, vì hai đoạn khác nhau không dùng chung kinh nghiệm.
• Đoạn tu sửa kỹ thì dễ đi nhưng đông, đoạn hoang thì vắng nhưng cần sức.
• Mang nước và giày bám tốt, vì mặt tường không phẳng và sát chân tường không có chỗ mua.
• Đi sớm để tránh nắng trưa và còn đủ thời gian quay lại trước khi trời tối.

Trường Thành đáng đi không phải vì nó dài, mà vì nó cho thấy người xưa giải cùng một bài toán phòng thủ bằng nhiều cách khác nhau. Bạn đã đi đoạn nào, và đoạn đó để lại cho bạn cảm giác gì?