Đi taxi và gọi xe công nghệ ở Trung Quốc

Đi taxi và gọi xe công nghệ ở Trung Quốc

Đi lại trong thành phố Trung Quốc thường rẻ và nhanh đến mức khó tin: một chuyến taxi vài cây số có khi chỉ tốn vài chục nghìn đồng, và xe đến trong vài phút. Nhưng cũng chính vì vậy mà du khách dễ mất cảnh giác. Ở cửa sân bay và cửa ga tàu, nơi ai cũng mệt và vội, luôn có những người chèo kéo với giá gấp ba, gấp năm lần giá thật.

Bài này nói về hai cách đi xe ở Trung Quốc — taxi truyền thống và xe gọi qua ứng dụng — cách nhận biết xe thật và xe dù, cách trả tiền, cách giữ hoá đơn, giờ nào khó gọi xe, và những lỗi khiến bạn bị tính giá cao.

Hai cách đi xe và nên chọn cách nào

Ở Trung Quốc, bạn có hai cách chính để đi xe bốn bánh trong thành phố. Cách thứ nhất là bắt taxi ngoài đường hoặc ở bến taxi chính thức. Cách thứ hai là gọi xe qua ứng dụng. Cả hai đều hợp pháp và có giá niêm yết.

• Taxi truyền thống: bắt ở vỉa hè, bến taxi, cửa ga và sân bay. Xe có biển hiệu trên nóc, có đồng hồ tính tiền và in hoá đơn. Phù hợp khi bạn đã đứng sẵn ở nơi có nhiều xe qua lại.
• Xe gọi qua ứng dụng: gọi trong ứng dụng, biết trước giá và biết biển số xe tới đón. Phù hợp khi trời mưa, giờ cao điểm, hoặc khi bạn không nói được tiếng Trung để nói địa chỉ.

Với du khách mới tới, cách thứ hai an toàn và dễ chịu hơn hẳn, vì mọi thứ diễn ra trên màn hình: giá, lộ trình, biển số và điểm đến. Taxi truyền thống vẫn rất hữu ích, nhưng đòi hỏi bạn ghi được địa chỉ bằng chữ Hán để đưa tài xế đọc.

Nhận biết taxi thật và taxi dù

Taxi thật ở Trung Quốc có vài dấu hiệu rõ ràng. Màu xe và hoạ tiết thường theo một quy chuẩn của thành phố hoặc của hãng, trên nóc có hộp đèn hiệu, trên cửa xe có tên hãng và số hiệu, trong xe có đồng hồ tính tiền và máy in hoá đơn ở trước mặt tài xế.

• Có biển hiệu trên nóc: hộp đèn hiệu là dấu hiệu cơ bản nhất. Ban đêm hộp đèn thường sáng.
• Có đồng hồ và máy in hoá đơn: nếu trong xe không có đồng hồ tính tiền, đừng lên.
• Có số hiệu và tên hãng trên cửa: giúp bạn tra cứu nếu để quên đồ.
• Biển số và màu xe hợp quy chuẩn thành phố: xe năng lượng mới thường có biển màu xanh lá, khác biển của xe chạy xăng.

Taxi dù, còn gọi là xe đen, thường là ô tô cá nhân hoặc xe không có đăng ký kinh doanh vận tải. Dấu hiệu nhận biết: người lái chủ động chèo kéo bạn ở cửa sân bay hay cửa ga, không có biển hiệu trên nóc, không có đồng hồ, và luôn đề nghị một giá thoả thuận trước khi đi. Tuyệt đối không lên xe dù, dù giá nghe có vẻ hấp dẫn.

Đi taxi truyền thống cho đúng

Ba điểm quan trọng khi đi taxi: lên xe đúng bến, yêu cầu bật đồng hồ, và lấy hoá đơn khi xuống.

• Đợi ở bến taxi chính thức: ở sân bay và nhà ga, bến taxi có biển chỉ dẫn và có người xếp hàng. Cứ đứng trong hàng, đừng nghe lời mời gọi bên ngoài.
• Yêu cầu bật đồng hồ: câu cần nói là 打表, nghĩa là bật đồng hồ. Nếu tài xế không bật, hãy nhắc hoặc xuống xe.
• Lấy hoá đơn: câu cần nói là 发票. Hoá đơn in ra có số xe và số điện thoại hãng, rất cần nếu bạn bỏ quên đồ hoặc muốn khiếu nại.
• Trả tiền: nhiều taxi nhận quét mã, một số nhận tiền mặt. Giữ tiền lẻ và kiểm số tiền trước khi xác nhận.

Giá taxi thường gồm một mức mở cửa cho vài ki-lô-mét đầu, rồi tính theo từng ki-lô-mét tiếp theo, cộng thêm phụ phí vào ban đêm và đôi khi phụ phí nhiên liệu. Con số cụ thể khác nhau theo thành phố và thay đổi theo thời gian, nên đừng lấy giá ở thành phố này áp cho thành phố khác. Điều bạn cần nhớ là: đồng hồ tính tiền, không thoả thuận giá trước.

Gọi xe qua ứng dụng

Nền tảng gọi xe lớn nhất Trung Quốc có bản dành cho khách quốc tế, có tiếng Anh, và cho phép thanh toán bằng thẻ quốc tế hoặc ví điện tử liên kết. Ở nhiều thành phố, bạn còn gọi được xe ngay trong ứng dụng ví điện tử, không cần cài thêm ứng dụng riêng.

• Các loại xe phổ biến: xe tiết kiệm, xe cao cấp hơn, taxi truyền thống gọi qua ứng dụng, và xe ghép cho người muốn tiết kiệm. Giá tăng dần theo mức dịch vụ.
• Biết trước giá: ứng dụng báo giá ước tính trước khi bạn xác nhận, giúp bạn so sánh và tránh bị chặt giá.
• Điểm đón và điểm trả: ghim vị trí trên bản đồ, hoặc gõ tên địa điểm bằng chữ Hán. Nhiều ứng dụng cho chọn điểm đón gần nhất có thể dừng xe.
• Theo dõi chuyến đi: bạn nhìn thấy biển số, tên tài xế và lộ trình trên bản đồ, và có thể chia sẻ chuyến đi cho người thân.

Một mẹo nhỏ rất hữu dụng: chụp ảnh điểm đến hoặc lưu địa chỉ bằng chữ Hán trong ghi chú trước khi lên đường. Khi tài xế gọi điện xác nhận mà bạn không nói được, cứ dùng chức năng nhắn tin trong ứng dụng hoặc giơ màn hình có địa chỉ chữ Hán ra.

Gọi taxi ven đường và các câu nói cần thiết

• 去这里 — đi tới đây. Nói kèm việc chỉ màn hình điện thoại có địa chỉ chữ Hán.
• 打表 — bật đồng hồ. Câu quan trọng nhất khi lên taxi.
• 发票 — hoá đơn. Dùng khi xuống xe, để lấy giấy in.
• 多少钱 — bao nhiêu tiền.
• 请在这里停车 — xin dừng ở đây.
• 麻烦快一点 — làm ơn nhanh một chút. Dùng khi bạn có giờ hẹn.
• 谢谢 — cảm ơn, câu kết thúc mọi chuyến đi.

Ở nhiều thành phố, bạn cũng có thể nhờ lễ tân khách sạn gọi taxi hộ và viết địa chỉ điểm đến bằng chữ Hán lên một mẩu giấy. Cách này rất hiệu quả với người không biết tiếng Trung.

Bị chặt giá: cách nhận biết và tránh

Chặt giá xảy ra chủ yếu ở hai nơi: cửa ra sân bay và cửa ra nhà ga. Kịch bản quen thuộc là một người tiến lại, nói giá bằng tiếng Anh bập bõm, và hứa đưa bạn tới khách sạn với “giá tốt”. Con số đó thường cao gấp nhiều lần so với taxi có đồng hồ cùng quãng đường.

• Chỉ lên xe ở bến chính thức: bến taxi có biển chỉ dẫn và hàng người xếp. Nếu bạn không thấy hàng, hỏi nhân viên sân bay hoặc nhà ga.
• Không thoả thuận giá trước với người lạ: giá thoả thuận là dấu hiệu rõ nhất của xe dù.
• Kiểm đồng hồ: nếu đồng hồ không chạy, hoặc tài xế muốn tính theo giá riêng, hãy xuống xe ở nơi an toàn.
• Đi theo bản đồ của bạn: mở ứng dụng bản đồ trong khi đi. Nếu xe đi lòng vòng rõ rệt, hãy hỏi hoặc yêu cầu dừng.
• Gọi xe qua ứng dụng cho chuyến từ sân bay: đây là cách chắc chắn nhất để biết trước giá và tránh mọi cuộc mặc cả.

Giờ nào khó gọi xe

Vào giờ cao điểm buổi sáng và buổi tối, đặc biệt trong mưa, giá xe có thể tăng theo nhu cầu và bạn có thể chờ lâu. Ở một số thành phố lớn, giờ cao điểm còn kèm hạn chế xe chạy theo biển số, nên lượng xe trên đường giảm.

• Đặt xe sớm hơn giờ cần đi, nhất là khi ra sân bay hoặc đi tới nhà ga.
• Trong mưa lớn, đứng ở nơi có mái che và đặt điểm đón ở vị trí xe có thể dừng hợp pháp.
• Nếu chờ lâu, thử đổi điểm đón sang một góc phố gần đó thay vì đứng nguyên một chỗ.
• Với quãng ngắn trong trung tâm, tàu điện ngầm thường nhanh hơn xe trong giờ cao điểm.

An toàn khi đi xe

• Ngồi ghế sau và thắt dây an toàn, kể cả khi đi quãng ngắn.
• Chia sẻ chuyến đi với người thân qua ứng dụng khi đi một mình vào ban đêm.
• Kiểm biển số xe trước khi lên, khớp với biển số trên ứng dụng.
• Không để hành lý quý ở cốp mà không nhớ, và kiểm ghế sau trước khi xuống.
• Lưu số điện thoại khách sạn và địa chỉ bằng chữ Hán trong điện thoại.

Phương tiện khác để so sánh

• Tàu điện ngầm: rẻ, đúng giờ, tránh được tắc đường; giờ cao điểm rất đông nhưng vẫn thường nhanh nhất.
• Xe buýt: rẻ nhất, nhưng khó dùng với người không đọc được tên bến; phù hợp khi bạn đã quen thành phố.
• Xe đạp công cộng: rẻ và tiện cho quãng ngắn, thuê qua ứng dụng; cần tài khoản và một chút kỹ năng đi trong phố đông.
• Đi bộ: ở nhiều khu phố cổ, đi bộ vừa nhanh hơn vừa thú vị hơn bất kỳ loại xe nào.

Lịch một chuyến đi xe suôn sẻ

• Trước khi ra khỏi khách sạn: ghim điểm đến bằng chữ Hán, kiểm pin điện thoại, mang theo tiền lẻ.
• Ra tới đường: đứng ở nơi xe có thể dừng hợp pháp, không đứng giữa lòng đường.
• Lên xe: kiểm biển số nếu gọi qua ứng dụng, nhắc bật đồng hồ nếu là taxi truyền thống.
• Trên đường: mở bản đồ theo dõi lộ trình, chuẩn bị sẵn địa chỉ chữ Hán của điểm trả.
• Xuống xe: lấy hoá đơn, kiểm ghế sau và túi xách, trả tiền đúng số trên đồng hồ hoặc trên ứng dụng.

Những lỗi thường gặp

• Nghe lời mời gọi ở cửa sân bay và lên xe dù với giá gấp nhiều lần.
• Không yêu cầu bật đồng hồ, rồi cuối chuyến bị đòi một con số tự đặt.
• Không lấy hoá đơn nên không thể tìm lại đồ bỏ quên.
• Đưa địa chỉ bằng tên tiếng Việt hoặc bằng phiên âm, khiến tài xế không hiểu.
• Đặt xe quá muộn giờ ra sân bay, gặp cao điểm không có xe.
• Trả tiền mà không nhìn số trên màn hình, để tài xế tự nhập số khác.

Đi xe ở Trung Quốc dễ hơn nhiều so với lời đồn. Chỉ cần hai thói quen: đi xe ở bến chính thức hoặc gọi qua ứng dụng, và luôn nhìn đồng hồ cùng hoá đơn. Hai thói quen đó đủ để bạn đi khắp thành phố với giá của người bản địa, và về khách sạn mà không mang theo bực bội.

Nguồn: Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc — Quy định quản lý dịch vụ taxi và xe hợp đồng · Chính quyền thành phố Bắc Kinh — Hướng dẫn sử dụng dịch vụ taxi và bến đỗ · Wikipedia tiếng Việt — Didi Chuxing · Tân Hoa Xã — Phát triển dịch vụ gọi xe qua ứng dụng tại các đô thị · Cơ quan Du lịch Quốc gia Trung Quốc — Hướng dẫn di chuyển trong thành phố cho du khách quốc tế