Gọi món không biết tiếng

Không biết tiếng Trung vẫn gọi được món: bốn thứ cần nhớ

Ở thành phố lớn của Trung Quốc, quán ăn thường không đưa thực đơn giấy. Khách quét mã trên bàn, xem ảnh món, bấm chọn, rồi trả tiền bằng điện thoại. Với người không biết tiếng, đây vừa là trở ngại vừa là cách gỡ, tuỳ mình chuẩn bị.

Quét mã là chuyện bình thường, nhưng không phải lựa chọn ép buộc

Thực tế này đã được báo chí ghi lại. Theo bản dịch tiếng Việt đăng trên báo mạng trong nước dẫn tin của tờ The Paper, một nhà hàng ở Thượng Hải từng gây tranh cãi vì chỉ cho khách gọi món bằng cách quét mã, không có thực đơn giấy, khiến hai vị khách lớn tuổi phải rời quán.

Nhưng cũng có quy định đứng về phía khách. Ngày 25/3/2021, Hiệp hội Người tiêu dùng Trung Quốc ra ý kiến nêu trên Tân Hoa Xã: quán chỉ cho quét mã mà không có nhân viên gọi món, thậm chí không có thực đơn tại chỗ, thì bị coi là thu thập thông tin cá nhân quá mức và hạn chế quyền được biết của người tiêu dùng; hiệp hội nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ mới không được trở thành rào cản với nhóm khách đặc biệt. Nói cách khác, bạn có quyền đề nghị có thực đơn giấy hoặc gọi nhân viên tới nhận món.

Một văn bản mới hơn cũng đứng về phía khách: theo bài trên Nhân dân nhật báo bản hải ngoại ngày 3/6/2025, quy định về thúc đẩy và quản lý kinh doanh dịch vụ ăn uống do Bộ Thương mại và Uỷ ban Cải cách và Phát triển quốc gia ban hành, có hiệu lực từ ngày 15/6/2025, khuyến khích quán ghi rõ khối lượng, quy cách và số người phù hợp cho mỗi món, đồng thời phải có thìa và đũa công cộng, dịch vụ đóng gói mang về và hình thức thưởng cho khách ăn hết.

Bốn thứ quyết định lượt gọi món

Thứ nhất là ảnh. Thực đơn quét mã ở Trung Quốc hầu như luôn có ảnh món, và ảnh đáng tin hơn tên. Nhìn ảnh để biết món là canh hay món khô, có xương hay không, ăn kèm gì. Đây là lý do người không biết tiếng vẫn gọi được món ở thành phố lớn.

Thứ hai là con số. Trên thực đơn, số người khác với số phần. Món thường tính theo phần; một phần đủ cho hai hoặc ba người ăn. Muốn ít, chỉ vào số nhỏ hơn. Muốn chia đôi một phần, hỏi nửa phần.

Thứ ba là mức cay. Thực đơn thường có phần chọn độ cay; nếu không có, dùng ô ghi chú và nhờ người bên cạnh dịch, hoặc chỉ vào món ăn của bàn bên cạnh.

Thứ tư là cách ăn. Có món phải chan nước dùng, có món phải chấm, có món phải trộn trước khi ăn. Nếu không chắc, cách nhanh nhất là nhìn bàn bên cạnh — món Trung Quốc phần lớn ăn theo cùng một cách ở mọi quán.

Vài câu đủ dùng

Bốn từ dùng nhiều nhất khi ăn ở Trung Quốc là: cái này, không cay, mang về, nước nóng. Chỉ tay vào món và nói 这个 là cách gọi món phổ thông nhất, dùng được ở quầy lẫn ở bàn.

Ba từ nữa rất hữu ích: hấp, luộc, chay. Hai từ này giúp bạn chọn món an toàn khi không chắc về nguyên liệu. Nếu đi cùng người ăn chay, hỏi trước xem quán có món chay riêng hay chỉ là món thịt bỏ thịt.

Cuối cùng là cách trả tiền. Ở thành phố lớn phần lớn quán nhận quét mã, nhưng quầy nhỏ và chợ vẫn dùng tiền mặt. Giữ một ít tiền lẻ trong túi riêng giúp bạn không phải xếp hàng chờ đổi.

Trước khi đi, nên nhớ

• Thực đơn quét mã có ảnh, hãy chọn theo ảnh khi không đọc được tên món.
• Bạn có quyền đề nghị thực đơn giấy hoặc gọi nhân viên nhận món.
• Một phần thường đủ cho hai tới ba người, đừng gọi bằng số người.
• Bốn từ cần nhớ: cái này, không cay, mang về, nước nóng.
• Giữ một ít tiền mặt cho quầy nhỏ và chợ.

Không biết tiếng chỉ cản bạn ở quán nhỏ trong ngõ, chứ hầu như không cản gì ở thành phố lớn. Chuẩn bị bốn thứ trên là đủ ăn no và ăn đúng món.

Bạn từng gọi món ở đâu mà không nói được câu nào tiếng địa phương, và chuyện đó diễn ra thế nào?