Học thêm

Chuyện học thêm ở Trung Quốc sau năm 2021: bớt lớp, thêm giờ ở trường

Trước năm 2021, học sinh phổ thông ở các thành phố lớn Trung Quốc thường có một lịch dày: học chính khoá buổi sáng, tan học rồi đi học thêm, tối làm bài tập. Chuyện đó đổi từ tháng 7/2021, khi một văn bản của hai cơ quan trung ương được ban hành và mọi thứ liên quan tới dạy thêm phải làm lại.

Văn bản năm 2021 quy định gì

Ngày 24/7/2021, Văn phòng Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và Văn phòng Quốc vụ viện ban hành ý kiến về việc giảm gánh nặng bài tập và gánh nặng học thêm ngoài trường trong bậc giáo dục bắt buộc. Bộ Giáo dục công bố toàn văn văn bản này, và gói chính sách được gọi ngắn là song giảm.

Nội dung chính gồm mấy nhóm. Một là siết bài tập về nhà: khống chế tổng lượng và thời gian làm bài, không giao cho phụ huynh việc chấm chữa bài. Hai là siết dạy thêm: cơ sở dạy thêm môn học trong bậc giáo dục bắt buộc không được tổ chức dạy vào cuối tuần, ngày lễ và kỳ nghỉ hè, không được thành lập mới, và các cơ sở hiện có phải chuyển sang mô hình phi lợi nhuận hoặc dừng hoạt động. Ba là tăng phần việc của trường: trường công phải cung cấp dịch vụ sau giờ học, kéo dài thời gian ở trường tới khoảng giờ tan làm của phụ huynh, có hướng dẫn làm bài và hoạt động khác.

Nhóm thứ ba mới là phần thay đổi đời sống thường ngày rõ nhất. Trước đây, tan học lúc ba giờ rưỡi chiều là vấn đề với các gia đình đi làm; sau chính sách, giờ về muộn hơn và trẻ ở lại trường có người trông.

Ba năm sau, kết quả được báo cáo

Ngày 26/9/2024, tại một cuộc họp báo của Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện, Thứ trưởng Bộ Giáo dục Vương Gia Nghị trình bày kết quả sau ba năm và tóm lại thành hai giảm, hai tăng.

Hai giảm: số cơ sở dạy thêm môn học trong bậc giáo dục bắt buộc giảm mạnh, tình trạng dạy thêm tràn lan không kiểm soát cơ bản được chặn; và gánh nặng bài tập về nhà cùng học thêm của học sinh giảm. Hai tăng: hơn hai trăm nghìn trường trong bậc giáo dục bắt buộc triển khai dịch vụ sau giờ học, với tỷ lệ học sinh tham gia tự nguyện tăng từ khoảng 50 phần trăm trước chính sách lên hơn 90 phần trăm; và mức độ hài lòng của phụ huynh tăng.

Con số cụ thể hơn được báo chí kinh tế dẫn lại: theo thống kê của một công ty chứng khoán công bố trên báo Trung Quốc Kinh tế võng tháng 8/2024, số cơ sở dạy thêm môn học trực tiếp trong bậc giáo dục bắt buộc giảm từ 124.000 trước chính sách xuống còn 4.176, tức giảm khoảng 96,6 phần trăm. Đây là số liệu của một bên phân tích thị trường, không phải con số hành chính, nên nên đọc như một chỉ dấu về tốc độ thu hẹp của ngành này.

Phần chưa giải quyết

Nói vậy không có nghĩa áp lực biến mất. Ngay trong các cuộc họp của Bộ Giáo dục, một vấn đề được nhắc lặp lại là dạy thêm trá hình: lớp học được khoác tên khác, dạy quy mô nhỏ tại nhà, dạy trực tuyến, hoặc lồng vào các lớp năng khiếu. Tháng 1/2024, Bộ Giáo dục tổ chức hội nghị trực tuyến về chính sách này và nêu rõ tình trạng dạy thêm biến tướng còn nhiều, cùng việc quản lý nhóm dạy thêm phi môn học chưa chặt.

Với các gia đình, một phần áp lực chuyển từ tiền sang thời gian. Dịch vụ sau giờ học giải phóng buổi chiều, nhưng cũng kéo dài ngày của trẻ. Và thứ vẫn còn nguyên là cuộc cạnh tranh vào các trường tốt, thứ không thể giải quyết bằng một văn bản.

Vài điều nên biết

• Dạy thêm môn học trong bậc giáo dục bắt buộc bị cấm vào cuối tuần, ngày lễ và nghỉ hè từ năm 2021.
• Phần lớn trường công có dịch vụ sau giờ học, trẻ ở lại có người trông và hướng dẫn bài tập.
• Tỷ lệ học sinh tham gia tự nguyện dịch vụ này đã tăng lên hơn 90 phần trăm theo Bộ Giáo dục.
• Nếu bạn tới Trung Quốc vào giờ tan học buổi chiều, sẽ thấy đường quanh trường đông và kéo dài hơn ở nhiều nơi khác.
• Học thêm trá hình vẫn là vấn đề được cơ quan quản lý nêu trong các cuộc họp gần đây.

Chuyện học thêm ở Trung Quốc là ví dụ rõ cho cách nước này xử lý một vấn đề xã hội: ra văn bản ở cấp trung ương, rồi chuyển phần lớn việc trông trẻ và dạy thêm về cho trường công.

Ở nơi bạn sống, giờ tan học của trẻ có khớp với giờ tan làm của bố mẹ không?