Mua vé xem biểu diễn ở Trung Quốc: kinh kịch, tạp kỹ

Mua vé xem biểu diễn ở Trung Quốc: xem gì, mua ở đâu, ngồi chỗ nào

Biểu diễn là món đáng tiền nhất trong một chuyến đi Trung Quốc, với điều kiện bạn chọn đúng loại. Có người bỏ vài trăm tệ xem một suất kinh kịch rồi kết luận là chán, chỉ vì không biết trước rằng kinh kịch kể chuyện bằng quy ước chứ không bằng hành động. Cũng có người trả gấp ba giá vé thật cho một chỗ ở hàng ghế sau cùng, khuất cột.

Bài này đi từ việc chọn loại show, chọn kênh mua vé, chọn chỗ ngồi, tới những chuyện hậu trường như định danh hộ chiếu, giờ vào cửa và quy định chụp ảnh.

Bảy loại biểu diễn và chúng khác nhau ở đâu

• Kinh kịch (京剧) — bộ môn lớn nhất, hát kể chuyện lịch sử, có ở hầu hết thành phố lớn. Phù hợp với người muốn xem một lần cho biết.
• Côn khúc (昆曲) — cổ hơn, chậm hơn, tinh tế hơn, đã được ghi danh là di sản phi vật thể; phù hợp với người thích nhạc cổ và thơ.
• Xuyên kịch và biến diện (川剧变脸) — ở Thành Đô và Trùng Khánh, nổi tiếng với màn đổi mặt tức thì. Đây là loại dễ xem nhất với du khách vì ít lời hát, nhiều động tác.
• Tạp kỹ (杂技) — xiếc nhào lộn, uốn dẻo, tung hứng. Không cần hiểu ngôn ngữ, phù hợp với gia đình có trẻ nhỏ.
• Show quy mô lớn — các sản phẩm như chuỗi Ấn Tượng và chuỗi Thiên Cổ Tình, sân khấu ngoài trời hoặc trong nhà với hàng trăm diễn viên, nhiều hiệu ứng.
• Hài đối đáp (相声) — hai người đứng nói chuyện gây cười. Vui nhất nhưng đòi hỏi hiểu tiếng Trung, gần như không phù hợp với khách không biết tiếng.
• Múa rối và bóng rối (木偶戏, 皮影戏) — loại hình nhỏ, thường diễn ở bảo tàng và làng du lịch, vé rẻ, thời lượng ngắn.

Kinh kịch: bốn vai và bốn màu mặt nạ cần nhớ

Kinh kịch chia vai thành bốn nhóm lớn: 生 là vai nam chính diện, 旦 là vai nữ, 净 là vai mặt nạ tính cách mạnh, và 丑 là vai hài hước. Nếu bạn chỉ nhớ bốn chữ này, bạn đã theo dõi được câu chuyện ở mức cơ bản.

Màu mặt nạ cũng có nghĩa, và đây là phần thú vị nhất với người mới:

• Đỏ — trung thành, chính trực, dũng cảm.
• Đen — ngay thẳng, cương trực, đôi khi là người nóng tính.
• Trắng — gian trá, quỷ quyệt.
• Xanh dương và xanh lá — dũng mãnh, bất kham, thường là cướp hoặc mãnh tướng.
• Vàng — tàn bạo; bạc và vàng kim — thần thánh, yêu ma.

Cách diễn cũng đầy quy ước: một chiếc roi cầm trên tay là đang cưỡi ngựa, vài lá cờ trên lưng là đại diện cho cả một đạo quân, đi một vòng quanh sân khấu là đã đi ngàn dặm. Nắm bốn quy ước này thì vở diễn trở nên dễ theo dõi hơn hẳn. Ở một số nhà hát phục vụ khách quốc tế, hai bên sân khấu có phụ đề tiếng Anh hoặc tiếng Trung giản thể; nên hỏi trước khi mua vé.

Biến diện Xuyên kịch: màn đổi mặt và chuyện bí truyền

Biến diện là tiết mục đổi mặt nạ liên tục trong vài giây, nghệ sĩ không hề quay lưng. Đây là kỹ thuật được truyền trong nội bộ các đoàn Xuyên kịch và không công khai cách làm. Vì vậy có hai điều bạn nên biết: thứ nhất, biến diện thường chỉ là một tiết mục ngắn trong chương trình dài khoảng một tới hai giờ, không phải cả show; thứ hai, các nhà hàng và quán trà ở Thành Đô quảng cáo “biến diện” rất nhiều, chất lượng chênh lệch lớn, nên xem kỹ số lượng tiết mục trước khi mua.

Show quy mô lớn: đọc kỹ trước khi mua

Hai dòng show lớn nhất với du khách là chuỗi Ấn Tượng, gắn với các di sản thiên nhiên, và chuỗi Thiên Cổ Tình, gắn với các công viên chủ đề văn hoá. Điểm khác biệt quan trọng: một số show diễn ngoài trời và có thể huỷ khi mưa lớn hoặc gió mạnh, và một số show là loại khán giả di chuyển theo từng cảnh, không có ghế ngồi cố định. Hãy đọc kỹ mô tả hình thức trước khi mua, vì hai loại này trải nghiệm rất khác nhau.

Mua vé ở đâu: bốn kênh chính thống

• Quầy vé tại nhà hát. An toàn nhất, nhưng suất hot thường hết chỗ tốt từ sớm. Nhà hát thường mở bán từ mấy ngày tới vài tuần trước.
• Ứng dụng bán vé nội địa. Đây là kênh phổ biến nhất hiện nay; vé điện tử gắn với hộ chiếu, vào cửa quét mã.
• Ứng dụng đặt phòng và dịch vụ du lịch. Phù hợp nếu bạn muốn đặt kèm khách sạn và đưa đón, giá thường cao hơn một chút nhưng thủ tục dễ hơn với người nước ngoài.
• Chương trình nhỏ trong ứng dụng nhắn tin hoặc ví điện tử. Nhiều nhà hát hiện chỉ bán qua kênh này; bạn quét mã ở sảnh hoặc mở từ tài khoản chính thức của nhà hát.

Một lưu ý về ngôn ngữ: các ứng dụng nội địa thường chỉ có giao diện tiếng Trung, nhưng phần chọn ghế và thanh toán thì gần như không cần đọc nhiều. Nếu bạn không tự tin, hãy nhờ nhân viên lễ tân khách sạn mua giúp; đây là việc họ vẫn làm cho khách hàng ngày.

Định danh người xem: vì sao phải mang hộ chiếu

Phần lớn nhà hát lớn và toàn bộ show quy mô lớn ở Trung Quốc áp dụng thực danh chế — mua vé phải gắn với giấy tờ tuỳ thân, và khán giả vào cửa bằng cách quét chính giấy tờ đó. Với khách nước ngoài, giấy tờ hợp lệ là hộ chiếu. Ba hệ quả thực tế:

• Vé không còn chuyển nhượng tự do; mua lại vé của người khác có thể không vào được.
• Bạn phải mang hộ chiếu bản gốc tới nhà hát, ảnh chụp trên điện thoại thường không đủ.
• Tên trên vé phải khớp hộ chiếu, kể cả dấu và thứ tự họ tên. Khi đặt, hãy nhập đúng như trong hộ chiếu.

Chọn chỗ ngồi: đừng để mua chỗ sau cột

Cách chia chỗ ở nhà hát Trung Quốc khá giống nhà hát châu Âu. Ba khu chính: 池座 là tầng trệt sát sân khấu, 楼座 là ban công tầng trên, và 包厢 là phòng riêng hai bên. Vài kinh nghiệm chọn:

• Với kinh kịch, chỗ tốt là giữa tầng trệt, cách sân khấu khoảng hàng thứ năm tới thứ mười. Quá gần thì phải ngửa cổ và không thấy được đội hình trên sân khấu.
• Với tạp kỹ và biến diện, chỗ gần sân khấu tốt hơn, vì chi tiết động tác là phần chính.
• Ban công tầng hai có góc nhìn bao quát tốt cho các show lớn, nhưng nếu nhà hát có cột chống thì phải để ý cột — sơ đồ chọn ghế thường có đánh dấu vùng khuất.
• Phòng riêng đắt hơn nhưng thường có lối vào và nhà vệ sinh riêng; phù hợp nếu đi theo nhóm đông hoặc đi cùng người lớn tuổi.

Giá vé tham khảo và mùa cao điểm

Các mức dưới đây là khoảng giá phổ biến mà người viết thu thập được, không phải bảng giá cố định — giá thay đổi theo nhà hát, hạng ghế và mùa:

• Kinh kịch ở nhà hát cỡ vừa tại Bắc Kinh: khoảng 150 tới 500 tệ một vé.
• Suất biểu diễn kèm trà và điểm tâm tại các trà thất lớn: khoảng 180 tới 600 tệ, tuỳ hạng ghế và bộ đồ ăn kèm.
• Biến diện Xuyên kịch ở Thành Đô: khoảng 120 tới 350 tệ.
• Tạp kỹ: khoảng 120 tới 400 tệ.
• Show quy mô lớn trong công viên chủ đề: khoảng 250 tới 600 tệ, và thường bán theo gói kèm vé vào công viên.

Mùa cao điểm là dịp nghỉ lễ lớn và mùa hè. Nếu đi vào các dịp này, hãy mua trước từ một tới hai tuần; suất diễn buổi tối là suất được đặt nhiều nhất, còn suất chiều thường dễ mua hơn và rẻ hơn.

Phe vé và ba chiêu lừa ở phố du lịch

• Người bán vé dạo quanh nhà hát. Vé có thể là vé thật đã qua sử dụng, hoặc vé gắn tên người khác nên không vào được vì thực danh chế. Không mua.
• Show miễn phí ở phố đi bộ. Một nhóm mời bạn vào xem “biểu diễn văn hoá miễn phí”, sau đó khoá cửa và bán đồ lưu niệm hoặc bắt trả tiền đồ uống với giá cao. Đây là chiêu cũ nhưng vẫn hiệu quả.
• Trà thất không niêm yết giá. Một số quán trà có biểu diễn nhỏ nhưng không ghi giá; hoá đơn cuối cùng có thể gấp nhiều lần dự kiến. Hãy hỏi giá trọn gói cho cả suất trước khi ngồi xuống.

Nguyên tắc chung giống như khi mua vé tàu: chỉ trả tiền ở kênh có biên lai và có gắn với hộ chiếu của bạn.

Trong nhà hát: đến sớm, tắt chuông, ngồi đúng ghế

Nên có mặt trước giờ diễn khoảng ba mươi phút. Nhà hát thường mở cửa trước đó bốn mươi lăm phút, có chỗ gửi áo khoác và túi lớn miễn phí hoặc tính phí nhỏ. Vào muộn sẽ phải đợi ngoài cho tới hết cảnh đầu, và ghế của bạn có thể bị người khác tạm ngồi.

Trong suất diễn, quy tắc ở Trung Quốc hiện nay khá nghiêm: tắt hoặc để chế độ im lặng cho điện thoại, không quay video, không dùng đèn flash, không ăn uống trong khán phòng. Vỗ tay ở cuối mỗi cảnh là cách phản hồi chuẩn; ở kinh kịch, khán giả còn hô 好, nghĩa là hay, và đó là chuyện bình thường, không phải thất lễ.

Về chụp ảnh: đa số nhà hát cho chụp ảnh tĩnh trước khi suất diễn bắt đầu và ở tiền sảnh, nhưng cấm chụp trong lúc diễn. Nếu bạn thấy người khác giơ điện thoại, đừng lấy đó làm chuẩn; hãy hỏi nhân viên soát vé.

Đi về sau suất diễn

Suất diễn thường kết thúc khoảng chín giờ tới mười giờ đêm, đúng lúc hệ thống tàu điện ngầm ở nhiều thành phố vẫn còn chạy nhưng không còn nhiều chuyến. Nếu bạn ở xa, hãy kiểm tra giờ chuyến cuối trước khi vào nhà hát, và gọi xe công nghệ từ trước khi tan suất. Ở khu phố đi bộ quanh nhà hát, giờ tan suất là lúc giá gọi xe tăng cao nhất trong ngày.

Danh sách kiểm trước khi bấm mua vé

• Xác định loại show mình muốn xem, và biết rõ mình sẽ không hiểu lời nếu chọn hài đối đáp.
• Hộ chiếu còn hiệu lực và sẽ mang theo bản gốc tới nhà hát.
• Kiểm tra nhà hát có phụ đề hay không, và show diễn trong nhà hay ngoài trời.
• Xem sơ đồ ghế, tránh vùng sau cột và tránh hàng ghế cuối của tầng hai.
• Đối chiếu giá ở hai kênh khác nhau trước khi thanh toán.
• Tính trước giờ về, đặc biệt nếu show kết thúc muộn.

Cuối cùng, một gợi ý nhỏ về kỳ vọng: kinh kịch không phải loại hình giải trí ồn ào. Nếu bạn muốn tiếng cười và pháo hoa, hãy chọn show quy mô lớn hoặc tạp kỹ. Nếu bạn muốn một giờ yên tĩnh để nhìn kỹ cách người Trung Quốc kể chuyện trên sân khấu, hãy chọn kinh kịch hoặc côn khúc — và đọc bốn vai cùng bốn màu mặt nạ trước khi vào khán phòng.

Nguồn: Bộ Văn hoá và Du lịch Trung Quốc — Biểu diễn nghệ thuật truyền thống phục vụ du khách · Nhà hát Lê Viên Bắc Kinh — Lịch biểu diễn và các hạng ghế của suất kinh kịch · Tân Hoa Xã — Kinh kịch và nghệ thuật biến diện Xuyên kịch qua các năm · Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá Liên hợp quốc — Côn khúc, kiệt tác di sản truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại · Trang vé điện tử Đại Mạch — Quy định thực danh và hướng dẫn mua vé cho khán giả nước ngoài