Dự trữ ngoại hối Trung Quốc: túi tiền lớn nhất hành tinh

Dự trữ ngoại hối Trung Quốc: túi tiền lớn nhất thế giới

Không quốc gia nào nắm nhiều ngoại tệ dự trữ bằng Trung Quốc. Con số này đã ở trên 3.000 tỷ đô la suốt nhiều năm và trên 3.200 tỷ đô la trong hai năm gần đây. Nhưng đằng sau con số khổng lồ ấy là những câu hỏi ít được trả lời: số tiền nằm ở đâu, gồm những đồng tiền nào, và nó thực sự dùng để làm gì.

Từ gần như không có tới gần 4.000 tỷ đô la

Tháng 12 năm 1980, dự trữ ngoại hối của Trung Quốc chỉ ở mức khoảng 2,26 tỷ đô la. Đó là giai đoạn đầu của công cuộc cải cách mở cửa. Suốt hai thập kỷ sau, nhờ thặng dư thương mại và dòng vốn đầu tư nước ngoài đổ vào, con số này tăng lên không ngừng, đặc biệt nhanh sau khi Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới năm 2001.

Đỉnh cao lịch sử là tháng 6 năm 2014, khi dự trữ ngoại hối đạt 3.993 tỷ đô la. Tính bình quân từ năm 1980 tới nay, mức dự trữ trung bình chỉ khoảng 1.369,8 tỷ đô la, cho thấy quy mô hiện tại lớn tới mức nào so với phần lớn lịch sử.

Ông Chu Hạc Tân, Phó thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc kiêm Cục trưởng Cục Quản lý Ngoại hối Nhà nước, cho biết trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 14, dự trữ ngoại hối luôn duy trì trên 3.000 tỷ đô la, và trên 3.200 tỷ đô la trong hai năm gần đây.

Những tháng gần đây: chuỗi tăng và mốc mới

Tháng 9 năm 2025, dự trữ ngoại hối đạt 3.339 tỷ đô la, mức cao nhất kể từ tháng 11 năm 2015 tại thời điểm đó. Dự trữ vàng khi ấy là 74,06 triệu ounce, tương đương khoảng 2.303,52 tấn, trị giá khoảng 283 tỷ đô la, sau mười một tháng mua vàng liên tiếp.

Đến cuối tháng 12 năm 2025, dự trữ ngoại hối đạt 3.357,9 tỷ đô la theo số liệu Cục Quản lý Ngoại hối Nhà nước công bố ngày 7 tháng 1 năm 2026. Đây là tháng tăng thứ năm liên tiếp và là mức cao nhất trong một thập kỷ, đồng thời dự trữ vàng cũng tăng tháng thứ mười bốn liên tiếp.

Sang năm 2026, con số tiếp tục nhích lên. Cuối tháng 1 năm 2026, dự trữ đạt 3.399,1 tỷ đô la, tăng 41,2 tỷ đô la, tương đương 1,23 phần trăm so với cuối tháng 12 năm 2025. Cuối tháng 4 năm 2026, con số là 3.410,5 tỷ đô la, tăng 68,4 tỷ đô la, tức 2,05 phần trăm so với cuối tháng 3. Cuối tháng 5 năm 2026, dự trữ đạt 3.442,2 tỷ đô la, tăng 31,7 tỷ đô la, tương đương 0,93 phần trăm so với cuối tháng 4.

Bước sang quý ba, mức dự trữ hạ nhiệt đôi chút. Tháng 7 năm 2026 ghi nhận 3.419 tỷ đô la, còn tháng 8 năm 2026 là 3.438 tỷ đô la.

Chuỗi ngày mua vàng chưa dừng

Điểm đáng chú ý nhất trong hai năm qua là việc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc liên tục bổ sung vàng vào kho dự trữ. Đến cuối tháng 8 năm 2026, chuỗi mua vàng đã kéo dài hai mươi hai tháng liên tiếp. Dự trữ vàng khi đó đạt 76,73 triệu ounce, tăng từ 76,08 triệu ounce cuối tháng 7. Giá trị của số vàng này tăng vọt lên 350,08 tỷ đô la cuối tháng 8, so với 306,35 tỷ đô la một tháng trước đó. Phần chênh chủ yếu đến từ giá vàng thế giới leo thang, chứ không chỉ từ lượng mua thêm.

Việc mua vàng đều đặn được nhiều nhà phân tích đọc như một cách giảm dần sự phụ thuộc vào tài sản bằng đô la. Cần nói rõ đây là suy đoán dựa trên hành vi, không phải tuyên bố chính thức của cơ quan quản lý.

Cơ cấu tiền tệ: phần không được công bố

Đây là điểm quan trọng và thường bị bỏ qua. Trung Quốc không công bố chi tiết dự trữ ngoại hối của mình gồm những đồng tiền nào và tỷ lệ ra sao. Các ước tính về tỷ trọng đô la, euro, yên hay trái phiếu chính phủ các nước chỉ là phỏng đoán của giới phân tích, không phải số liệu chính thức. Bất kỳ ai khẳng định chắc chắn một tỷ lệ cụ thể nào đó đều đang vượt quá những gì dữ liệu cho phép.

Ngược lại, phần đóng góp của đồng nhân dân tệ vào dự trữ toàn cầu thì có số liệu công khai. Cuối năm 2025, tổng dự trữ ngoại hối toàn cầu đạt khoảng 13.100 tỷ đô la. Trong quý 4 năm 2025, các ngân hàng trung ương nắm giữ khoảng 257 tỷ đô la dự trữ bằng nhân dân tệ, tương đương khoảng 2 phần trăm tổng dự trữ toàn cầu. Tỷ trọng này đã giảm so với mức đỉnh 2,9 phần trăm ghi nhận năm 2022, cho thấy tham vọng quốc tế hoá đồng tiền vẫn còn nhiều trở ngại.

Dự trữ để làm gì

• Ổn định tỷ giá. Khi đồng nhân dân tệ chịu áp lực giảm giá, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc có thể dùng ngoại tệ để can thiệp, giữ tỷ giá trong biên độ mong muốn.
• Trả cho hàng nhập khẩu thiết yếu. Trung Quốc nhập một lượng lớn dầu, quặng sắt, đậu tương và chất bán dẫn, đều thanh toán bằng ngoại tệ.
• Bảo hiểm trước khủng hoảng. Dự trữ dày giúp doanh nghiệp và ngân hàng có ngoại tệ khi dòng vốn quốc tế đột ngột rút ra, như từng xảy ra năm 2015 và 2016.
• Công cụ tài chính đối ngoại. Một phần dự trữ được dùng cho các quỹ đầu tư quốc gia và cho vay hạ tầng ở nước ngoài.

Dự trữ lớn có phải lúc nào cũng tốt

Có một mặt trái ít được nhắc. Ngoại tệ dự trữ nhìn chung phải được đầu tư vào tài sản an toàn, và tài sản an toàn nhất thế giới phần lớn là trái phiếu chính phủ Mỹ, vốn có lợi suất thấp. Nói cách khác, Trung Quốc đang cho Mỹ vay với lãi suất khiêm tốn. Nếu lạm phát và giá vàng tăng nhanh hơn lợi suất đó, sức mua của kho dự trữ có thể bị bào mòn theo thời gian. Đây là lý do một phần dự trữ dần được chuyển sang vàng.

Thêm nữa, dự trữ ngoại hối quá lớn cũng đồng nghĩa với việc Ngân hàng Nhân dân phải bơm thêm nhân dân tệ ra nền kinh tế để mua vào ngoại tệ, làm tăng lượng tiền trong lưu thông. Vì thế, giữ dự trữ ở mức nào là bài toán cân đối, không phải càng nhiều càng tốt.

Cần đọc con số này thế nào

Thứ nhất, số dự trữ ngoại hối biến động từng tháng và bị ảnh hưởng bởi cả tỷ giá lẫn giá tài sản, nên một tháng tăng hay giảm không nói lên nhiều về xu hướng dài hạn. Thứ hai, đừng nhầm dự trữ ngoại hối với toàn bộ tài sản quốc gia, vì nó chỉ là phần ngoại tệ do ngân hàng trung ương nắm giữ. Thứ ba, khi thấy ai đó đưa ra cơ cấu tiền tệ chi tiết của kho dự trữ Trung Quốc, nên hỏi lại nguồn, bởi chính quyền không công bố những số liệu ấy.

Một kho dự trữ lớn nhất hành tinh, một chuỗi ngày mua vàng dài chưa từng có, và một cơ cấu bên trong vẫn là ẩn số. Dự trữ ngoại hối Trung Quốc vì thế vừa là tấm khiên tài chính, vừa là một câu chuyện còn nhiều chỗ trống.

Nguồn: Cục Quản lý Ngoại hối Nhà nước Trung Quốc (SAFE) — Dữ liệu dự trữ ngoại hối cuối tháng 5 năm 2026 · Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) — Số liệu dự trữ ngoại hối và dự trữ vàng tháng 8 năm 2026 · Trading Economics — Dự trữ ngoại hối Trung Quốc · Thông tấn xã Việt Nam — Dự trữ ngoại hối và vàng của Trung Quốc tiếp tục tăng cao · Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) — Cơ cấu tiền tệ trong dự trữ ngoại hối chính thức