Ngõ Hutong

Ngõ hutong Bắc Kinh: rẽ vào trong mới thấy thành phố cũ

Bắc Kinh có hai lớp: đường vành đai rộng, đông, xe chạy san sát — và những ngõ nhỏ nằm sâu bên trong. Đi trên đường lớn, bạn chỉ thấy thành phố mới: nhà cao, biển hiệu lớn, dòng xe không dứt. Nhưng chỉ cần rẽ vào một lối nhỏ, thành phố đổi hẳn.

Hai lớp thành phố nằm cạnh nhau

Lớp ngoài là những trục đường lớn, chạy vòng quanh và cắt qua thành phố. Xe buýt, ô tô, xe điện chạy thành nhiều làn, đèn giao thông dài, người đi bộ phải qua cầu vượt hoặc hầm. Đây là phần Bắc Kinh mà hầu hết du khách nhìn thấy, và nó đúng là Bắc Kinh, chỉ là chưa đủ.

Lớp trong là mạng ngõ nhỏ nằm sau các dãy nhà mặt phố. Ngõ không rộng, nhiều đoạn chỉ đủ một xe đạp và một người đi bộ tránh nhau. Tường hai bên cao, cửa nhà mở thẳng ra ngõ. Không có vỉa hè, không có làn đường, cũng không có biển hiệu lớn.

Điều thú vị là hai lớp này không tách biệt. Bạn có thể đang đứng ở một trục đường nhiều làn, rẽ vào một lối nhỏ, và chỉ sau vài bước đã thấy mình ở một không gian hoàn toàn khác. Không cần đi xa, chỉ cần rẽ đúng chỗ.

Ngõ ở đây gọi là hutong

Ngõ ở đây gọi là hutong. Vào trong đó, tiếng ồn thành phố tắt dần, thay bằng tiếng xe đạp và tiếng nói chuyện sau bức tường. Cảm giác rõ nhất là âm thanh đổi: tiếng động cơ lùi lại, tiếng người lên trước. Bạn bắt đầu nghe được tiếng nước, tiếng chổi quét sân, tiếng ai đó gọi nhau sau cánh cửa gỗ.

Nhà trong hutong là nhà thấp, mái ngói, tường gạch xám, cửa gỗ sơn đỏ hoặc nâu. Nhiều nhà có bậc đá trước cửa và một khoảng sân nhỏ bên trong. Trước cửa thường có cây, có ghế nhựa, có chậu cây. Đó là phần đời sống diễn ra ngay trên mép ngõ, không giấu vào trong nhà.

Vì là nơi người ta ở thật, không phải khu trưng bày, hutong vẫn giữ những thứ rất thường: hàng nước nhỏ, tiệm sửa xe, quán ăn sáng mở từ sớm. Đây là lý do đi bộ trong ngõ thú vị hơn đi xe — đi xe thì bạn chỉ lướt qua, còn đi bộ thì bạn nghe được.

Muốn thấy phố cũ thì phải rẽ vào trong ngõ

Muốn thấy phố cũ thì phải rẽ vào trong ngõ. Đi ở đường lớn chỉ thấy thành phố mới. Đây là điều nhiều người tới Bắc Kinh vài lần vẫn chưa làm, vì trên bản đồ, hutong chỉ là những vạch nhỏ không tên, không có gì nổi bật để đánh dấu.

Khi vào ngõ, nên đi bộ và đi chậm. Giữ yên lặng, nhất là buổi sáng sớm và buổi tối, vì đó là sinh hoạt của người ta chứ không phải điểm tham quan. Nếu muốn chụp ảnh người đang làm việc, nên xin trước bằng một cái nhìn hoặc một câu hỏi — phần lớn người dân đều thoải mái nếu bạn lịch sự.

Một điều nên biết trước: hutong có nhiều nhánh rẽ và không phải nhánh nào cũng thông ra đường lớn. Đi vào sâu rồi dễ mất phương hướng, nhất là khi mọi tường đều cùng màu gạch. Cách đơn giản là ghi nhớ vài mốc: một quán nước, một cái cây lớn, một tấm biển, và giữ hướng quay lại.

Trước khi đi, nên nhớ

• Đi bộ chứ đừng đi xe, vì trong ngõ mới nghe được thành phố cũ.
• Giữ yên lặng, hutong là nơi dân cư sống, không phải điểm tham quan.
• Xin phép trước khi chụp ảnh người đang làm việc hoặc cửa nhà riêng.
• Nhớ vài mốc trên đường vào, vì các nhánh trong ngõ rất giống nhau.
• Đi vào buổi sáng sớm, lúc hàng ăn mở cửa và ngõ còn vắng.

Bắc Kinh không chỉ có đường lớn. Phần khiến người ta nhớ thành phố này lâu thường nằm sau một lối rẽ rất nhỏ, nơi không có biển chỉ đường.

Bạn đã đi bộ trong ngõ hutong nào ở Bắc Kinh chưa, và bạn tìm thấy gì ở đó?