Cửu Hoa Sơn: ngọn núi thiêng của Địa Tạng Bồ Tát ở An Huy

Cửu Hoa Sơn — ngọn núi mà người ta đến để lễ, không phải để ngắm

Cửu Hoa Sơn nằm ở huyện Thanh Dương, thành phố Trì Châu, tỉnh An Huy, cách Hợp Phì khoảng 220 ki-lô-mét. Cùng với Ngũ Đài Sơn, Nga Mi Sơn và Phổ Đà Sơn, đây là một trong bốn danh sơn Phật giáo lớn nhất Trung Quốc — nhưng khác ba nơi kia ở chỗ Cửu Hoa Sơn gắn với đúng một vị Bồ Tát: Địa Tạng.

Khối núi gồm 99 đỉnh. Đỉnh cao nhất là Thập Vương, cao khoảng 1.342 mét; sau đó là Thất Hiền 1.337 mét và Thiên Thai 1.306 mét. Cả khu danh thắng được quy hoạch trên 120 ki-lô-mét vuông, vùng bảo vệ 174 ki-lô-mét vuông, chia thành 11 khu. Phần lớn khách chỉ đi trong ba khu: phố Cửu Hoa, khu Thiên Thai và khu Bách Tuế Cung.

Vì sao lại gọi là Cửu Hoa

Trước đời Đường, núi này tên là Cửu Tử Sơn, còn có tên khác là Lăng Dương Sơn. Sách địa chí xưa giải thích: "núi kỳ tú, cao vượt tầng mây, chín đỉnh hình thù khác nhau, cho nên gọi là Cửu Tử".

Năm 754, niên hiệu Thiên Bảo thứ 13, Lý Bạch trên đường đi Giang Hán có dừng ở chân núi, cùng huyện lệnh Thanh Dương Vi Quyền Dư và bạn là Cao Tễ làm một bài liên cú. Câu mở đầu do Lý Bạch viết: "Diệu hữu phân nhị khí, linh sơn khai cửu hoa" — nghĩa là núi thiêng mở ra chín đoá sen. Từ đó Cửu Tử Sơn đổi thành Cửu Hoa Sơn, và câu thơ ấy được gọi là "bài định danh" của núi.

Con số của một ngọn núi đang sống

• 99 ngôi chùa còn hoạt động, trong đó 9 ngôi là chùa trọng điểm quốc gia và 30 ngôi là trọng điểm của tỉnh.
• Khoảng một nghìn tăng ni đang tu tại đây — Cửu Hoa Sơn là một trong ít danh sơn mà chùa vẫn có người tu thật, không chỉ để cho khách xem.
• Hơn một vạn pho tượng Phật còn lưu giữ, con số đứng đầu trong bốn danh sơn Phật giáo.
• Khu địa chất Cửu Hoa Sơn rộng 139,7 ki-lô-mét vuông, được công nhận là Công viên Địa chất Toàn cầu của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá Liên hợp quốc.

Kim Kiều Giác và sự tích Địa Tạng

Nhân vật trung tâm của Cửu Hoa Sơn là Kim Kiều Giác, một vị tăng gốc Tân La, tức bán đảo Triều Tiên ngày nay. Ông sang Đường vào khoảng năm 719, niên hiệu Khai Nguyên, tu ở Cửu Hoa Sơn trong khoảng 75 năm và viên tịch năm 794, niên hiệu Trinh Nguyên thứ 10, thọ 99 tuổi.

Theo truyền thống của núi, sau khi ông mất, thân thể được đặt trong hòm, ba năm sau mở ra vẫn còn nguyên vẹn, tóc mọc dài, khớp xương kêu. Tăng chúng cho rằng những dấu hiệu ấy khớp với mô tả về Địa Tạng Bồ Tát trong kinh điển, bèn tôn ông là Địa Tạng ứng thân và lập tháp thờ. Cửu Hoa Sơn từ đó thành đạo tràng của Địa Tạng.

Cần phân biệt rõ: phần chắc chắn là nhân vật và mốc thời gian, còn chuyện "ba năm thân không đổi" là ghi chép trong truyền thống chùa và tiểu sử tôn giáo, không phải dữ liệu khảo cổ.

Nhục Thân Bảo Điện

Nơi đặt nhục thân của Kim Kiều Giác là Nhục Thân Bảo Điện trên đồi Thần Quang, giữa phố Cửu Hoa. Kiến trúc gồm một bảo tháp bằng gỗ nhiều tầng dựng trên nền đá, bên ngoài ốp mái ngói. Khách không được nhìn tận mắt nhục thân — người ta chỉ đi vòng quanh tháp theo chiều kim đồng hồ để lễ. Đây là điểm đầu tiên dân hành hương đến trong kỳ lễ chính.

Những ngôi chùa đáng đi nhất

Hoá Thành Tự — ngôi chùa gốc

Hoá Thành Tự là chùa khai sơn và là "tổng tòng lâm" của Cửu Hoa Sơn, nằm ở đầu phố Cửu Hoa, dưới chân núi Phù Dung. Sự tích kể rằng từ năm 401 đã có nhà sư Ấn Độ tên Bôi Độ lên đây dựng một am nhỏ. Đến thời Đường, niên hiệu Chí Đức (756–758), am được xây lại và đặt tên Hoá Thành — chữ "hoá thành" lấy từ kinh Pháp Hoa, chỉ một thành trì giả mà bậc thiện tri thức hoá ra để người mệt mỏi được nghỉ trước khi đi tiếp.

Chùa hiện nay giữ được đại điện và một số công trình đời Thanh, có cả toà tàng kinh và chuông lớn. Đây cũng là nơi tổ chức pháp hội Địa Tạng hằng năm.

Bách Tuế Cung — ngôi chùa trên mỏm núi

Bách Tuế Cung nằm trên đỉnh Sáp Tiêu, cao 871 mét, là ngôi chùa mà chỉ cần nhìn ảnh là nhận ra. Công trình được dựng từ đầu thế kỷ 17, thời Vạn Lịch nhà Minh, nguyên tên là am Trích Tinh. Điểm lạ: năm tầng của chùa — cổng chùa, đại điện, điện nhục thân, kho, nhà ăn, tăng phòng — được ghép liền thành một khối duy nhất chứ không tách rời như các chùa khác, nên nhìn từ xa nó giống một pháo đài cổ bám vào vách núi. Diện tích xây dựng hơn 2.800 mét vuông.

Trong chùa có nhục thân của một vị tăng triều Minh thường được gọi là hoà thượng Vô Hà. Ông lên núi năm 26 tuổi, tu trong một hang đá hẻo lánh, và được ghi là viên tịch khi đã hơn 100 tuổi. Ông từng dùng máu của mình để chép bộ kinh Hoa Nghiêm — bản kinh đó đến nay vẫn là bảo vật của chùa. Chuyện ông sống bao nhiêu năm thì sử liệu chép lệch: có nguồn ghi 110 tuổi, có nguồn ghi 126 tuổi, nên tôi không dám nói chắc con số nào.

Thiên Thai Tự — ngôi chùa cao nhất

Thiên Thai Tự nằm trên đỉnh Thiên Thai, cao 1.306 mét, là ngôi chùa cao nhất của Cửu Hoa Sơn. Chùa gồm ba nhóm điện dựng theo kiểu nhà ở miền núi, không theo trục dọc như chùa dưới đồng bằng. Người địa phương có câu "không lên Thiên Thai thì coi như chưa đến Cửu Hoa", và phần lớn ảnh quảng bá của núi đều chụp ở đây. Cạnh chùa có đình Phủng Nhật và một khe đá hẹp, xưa nay vẫn là chỗ đón mặt trời mọc.

Và vài chỗ nữa nếu bạn ở lại hai ngày

• Kỳ Viên Tự — chùa lớn sát phố Cửu Hoa, thường là nơi làm lễ Phật Đản mồng 8 tháng 4 âm lịch.
• Cam Lộ Tự — nằm trên đường từ cổng khu thắng cảnh lên phố Cửu Hoa, quy mô vừa phải.
• Khu Hoa Đài rộng 10 ki-lô-mét vuông, nổi về đá lạ, biển mây và hoa đỗ quyên cao nguyên nở từ tháng 4 đến tháng 10. Đây cũng là chỗ có khối đá được ví là "tượng Phật nằm tự nhiên".
• Khu Mẫn Viên rộng khoảng 6 ki-lô-mét vuông, có cây thông cổ Phượng Hoàng Tùng và hơn 20 am ni nhỏ xây theo kiểu nhà dân, cộng thêm rừng trúc rộng 160 héc-ta.

Lên Cửu Hoa Sơn

• Phố Cửu Hoa nằm ở độ cao hơn 600 mét — thực chất là một thị trấn nhỏ trên núi, có chùa, khách sạn, trường học, cửa hàng. Phần lớn khách ngủ ở đây rồi đi tiếp.
• Có hai tuyến cáp chính: cáp treo Thiên Thai từ cây thông Phượng Hoàng lên gần chùa Thiên Thai (khoảng 10 phút), và tuyến cáp Bách Tuế Cung lên đỉnh Sáp Tiêu.
• Nếu đi bộ toàn bộ lên Thiên Thai thì mất khoảng 4 giờ, theo các bậc đá. Từ ga cáp lên tới chùa vẫn còn khoảng 800 bậc.
• Có khu Hoa Đài với tuyến cáp riêng; từ ga cáp không có đường bộ, muốn đi bộ thì phải vòng từ Thiên Thai sang, mất khoảng 5 giờ.
• Giá vé vào khu thắng cảnh và giá cáp thay đổi theo mùa, có mùa thấp điểm. Các con số trong bài lấy từ báo chí và trang du lịch, không phải giá tại chỗ.

Lễ hội và những chỗ chưa kiểm chứng

Ngày lễ lớn nhất của Cửu Hoa Sơn là Pháp hội Địa Tạng, tổ chức ngày 30 tháng 7 âm lịch tại Hoá Thành Tự và Nhục Thân Bảo Điện, cùng với hội chùa ở đỉnh Thiên Thai trong cùng dịp. Ngoài ra còn có lễ Phật Đản mồng 8 tháng 4, lễ Thành đạo mồng 8 tháng 12 và các ngày vía Quan Âm.

Một điều cần nói rõ: chiều cao đỉnh Thập Vương được các nguồn ghi khác nhau — phổ biến nhất là 1.342 mét, nhưng cũng có nguồn ghi 1.344,4 mét. Số tăng ni cũng vậy: có nguồn ghi "gần một nghìn", có nguồn ghi "hơn một nghìn". Tôi giữ con số được nhiều nguồn nhắc nhất và nêu ra để bạn biết chênh lệch.

Nguồn: Wikipedia tiếng Trung — Cửu Hoa Sơn · Trang thông tin khu thắng cảnh Cửu Hoa Sơn — Giới thiệu khu thắng cảnh · Chính quyền thành phố Trì Châu — Khu thắng cảnh Cửu Hoa Sơn · Trang tin Liên hợp quốc — Cửu Hoa Sơn và Nghi Mông Sơn của Trung Quốc được ghi vào mạng lưới Công viên Địa chất Toàn cầu · Nhân dân Nhật báo bản tuần — "Cõi Phật hoa sen": Công viên Địa chất Cửu Hoa Sơn, An Huy