Tân Hội và núi Khuê Phong: mảng xanh quốc gia ở cực nam Trung Quốc

Núi Khuê Phong, mảng xanh ngay sát đô thị

Thành phố Tân Hội thuộc Giang Môn, tỉnh Quảng Đông, có một ngọn núi nằm ngay phía bắc khu trung tâm. Người ta gọi nó là Khuê Phong Sơn. Tên ấy đến từ hình dáng: từ xa, các đỉnh núi vươn lên như một viên ngọc khuê, loại ngọc nghi lễ hình bầu dục dài của người xưa, nên sách địa phương ví cả dãy là nhuận như khuê bích.

Toàn bộ dãy do ba ngọn nối nhau tạo thành: Khuê Phong, Vân Phong ở giữa và Xích Thạch ở phía tây. Chỗ ba ngọn gặp nhau mở ra một khoảng bằng phẳng trên đỉnh gọi là Lục Hộ Bình, một thảo nguyên nhỏ trên cao hiếm thấy ở Lĩnh Nam. Người địa phương tóm đặc điểm cảnh quan bằng câu ba đỉnh, một bình phong, bốn dòng nước đẹp.

Rừng quốc gia ở cực nam Trung Quốc

Khu núi được quy hoạch thành công viên rừng quốc gia Khuê Phong Sơn, cũng là khu thắng cảnh cấp tỉnh và điểm du lịch cấp AAAA. Đây là công viên rừng quốc gia ở vị trí cực nam của lục địa Trung Quốc. Độ che phủ rừng rất cao: tài liệu Baidu ghi 98 phần trăm, còn trang thông tin của quận ghi trên 90 phần trăm. Rừng gồm nhiều loại cây trồng xen nhau như keo Đài Loan, phong ba lá và mộc hà; mùa thu, những rặng phong chuyển lá đỏ. Con số diện tích cũng lệch nhau giữa các nguồn: trang chính thức của khu ghi 35,5 ki-lô-mét vuông, còn chính quyền quận Tân Hội ghi 44,78 ki-lô-mét vuông. Chiều cao đỉnh chính cũng không thống nhất, được ghi ở các mức 442 mét, 545 mét và 546 mét. Đây là chỗ các nguồn chưa khớp nhau, nên xin nêu ra để người đọc biết mà cân nhắc.

Chùa Ngọc Đài và ngôi tháp Lạt-ma duy nhất còn lại của Quảng Đông

Trên sườn núi, chùa Ngọc Đài là điểm đến lâu đời nhất. Có hai thuyết về năm khởi dựng: một thuyết nói từ đời Đông Hán, thuyết khác, được nhiều nhà nghiên cứu nghiêng theo, nói từ đời Đường, vì dấu vết Phật giáo phù hợp với mốc này. Dù theo thuyết nào, ngôi chùa cũng đã hơn một nghìn ba trăm năm, từng được liệt vào nhóm bốn ngôi chùa lớn của Lĩnh Nam và là thánh địa Phật giáo lớn nhất vùng Ngũ Ấp. Chùa bị chiến tranh phá hủy rồi được dựng lại năm 1986; các điện hiện nay mới nhưng vẫn giữ vị trí cũ.

Thứ đáng chú ý nhất ở đây lại là một công trình nhỏ: Trấn Sơn Bảo Tháp, còn gọi tháp Lạt-ma. Tháp làm bằng đá sa thạch đỏ, cao khoảng 2,76 mét, gồm nhiều tầng, trên thân khắc chữ, có từ đời Nguyên. Đây là ngôi tháp Lạt-ma duy nhất còn lại của tỉnh Quảng Đông, được xếp hạng di tích bảo vệ trọng điểm cấp tỉnh năm 1979. Ngoài tháp này, trên núi còn có Bạch Ngọc Thiên Phật tháp bằng đá trắng thời Thanh, một số bia mộc và vết tích giảng học của danh sĩ Trần Bạch Sa.

Cách chùa không xa có Tử Vân Quán, một đạo quán được di dời và dựng lại trong thập niên 1990 với kinh phí tài trợ từ một quỹ của Hồng Kông; hiện là một trong những đạo quán lớn nhất Quảng Đông. Dưới chân núi là hồ Ngọc Hồ, một hồ cảnh quan có cầu và đình, cùng đài tưởng niệm Chu Ân Lai, dấu vết chuyến thăm của ông tới Tân Hội năm 1958.

Tân Hội, một trong năm huyện của đất Giang Môn

Tân Hội là một quận của thành phố Giang Môn. Đây là một trong Ngũ Ấp, năm huyện cũ của vùng Giang Môn gồm Tân Hội, Bồng Giang, Đài Sơn, Khai Bình và Hạc Sơn, vùng đất nổi tiếng vì có rất đông người di cư ra nước ngoài. Thời xưa vùng này có tên Cương Châu. Tân Hội nằm ở phía tây đồng bằng Châu Giang, nơi các nhánh của sông Tây Giang đổ ra biển.

Nhai Môn, nơi nhà Tống kết thúc

Ở phía nam Tân Hội, dòng sông mở ra biển qua một cửa hẹp gọi là Nhai Môn: phía đông là núi Nhai Sơn, phía tây là Thang Bình Sơn, hai dãy núi chạy xuống biển như cánh cửa khép hờ, tên Nhai Môn ra đời từ đó. Đây là một trong tám cửa lớn của Châu Giang. Tháng Ba năm 1279, trận hải chiến cuối cùng giữa quân Nam Tống và quân Nguyên diễn ra tại đây. Quân Tống đại bại; tể tướng Lục Tú Phu cõng vị vua nhỏ Triệu Bính mới bảy tuổi gieo mình xuống biển, Dương Thái Hậu và nhiều quần thần tuẫn tiết. Ngày kết thúc được ghi là 19 tháng 3 năm 1279, và cũng là mốc đánh dấu nhà Tống diệt vong. Các nguồn ghi số quân hai bên chênh lệch lớn, nên con số cụ thể chỉ nên coi là ước lệ chứ khó kiểm chứng chính xác.

Lương Khải Siêu, trần bì và vườn chim

Tân Hội là quê hương của Lương Khải Siêu (1873 tới 1929), nhà tư tưởng và nhà báo của phong trào Duy Tân cuối thế kỷ mười chín. Ngôi nhà nơi ông sinh ra và sống thời niên thiếu nay là di tích trọng điểm toàn quốc. Trong bài tự thuật về tuổi ba mươi, chính ông đã nhắc tới quê mình qua ký ức về trận Nhai Sơn.

Đặc sản nổi tiếng của Tân Hội là trần bì, tức vỏ quýt phơi khô lâu năm, dùng trong y học, nấu ăn và pha trà; quýt Tân Hội được trồng thành vùng nguyên liệu. Ngoài ra, ở thôn Thiên Mã có khu đất rừng gọi là Tiểu Điểu Thiên Đường, nghĩa là thiên đường chim nhỏ: một cây đa cổ hơn bốn trăm năm, rễ khí sinh mọc rủ xuống bám đất thành thân mới, đến nay tán cây trùm kín cả một doi đất giữa sông, thu hút hàng vạn con chim. Nơi này nổi tiếng nhờ bài tản văn Thiên đường chim của nhà văn Ba Kim viết năm 1933, sau chuyến ông ghé Tân Hội.

Đi lại và thời điểm

Khuê Phong Sơn nằm sát khu trung tâm Tân Hội nên đi từ thành phố tới chân núi rất ngắn; từ Quảng Châu hoặc Châu Hải tới Giang Môn cũng thuận tiện bằng tàu hoặc xe khách. Khí hậu Tân Hội nóng ẩm, mưa nhiều từ tháng Tư tới tháng Chín; mùa khô, khoảng tháng Mười tới tháng Ba, là lúc leo núi dễ chịu hơn và cũng là mùa lá phong đỏ. Vì đỉnh núi có các điểm truyền sóng và đường mòn rộng, đây cũng là nơi người địa phương tập thể dục buổi sáng nhiều hơn là điểm du lịch ồn ào.

Nguồn: Trang chính thức Công viên rừng quốc gia Khuê Phong Sơn — 圭峰山国家森林公园景区介绍 · Chính quyền quận Tân Hội — 圭峰山风景区 · Bách khoa Baidu — 广东圭峰山国家森林公园 · Wikipedia tiếng Trung — 崖门海战 · Chính quyền thành phố Giang Môn — 梁启超与家乡