Tây Song Bản Nạp và vườn nhiệt đới lớn nhất Trung Quốc

Rừng mưa nhiệt đới duy nhất của Trung Quốc nằm ở mũi nam Vân Nam

Phần lớn lãnh thổ Trung Quốc nằm ở vĩ độ ôn đới, nên chỉ một dải hẹp ở phía nam mới thật sự nóng ẩm quanh năm. Vùng được xem là có rừng mưa nhiệt đới đúng nghĩa là châu tự trị dân tộc Thái Tây Song Bản Nạp, ở mũi nam tỉnh Vân Nam. Châu tự trị này nằm ngay trên đường chí tuyến bắc, phía tây và tây nam giáp Myanmar, phía nam và đông nam giáp Lào, rộng khoảng 19.000 ki-lô-mét vuông. Con sông lớn chảy qua đây là Lan Thương, tức đoạn thượng nguồn của sông Mê Kông; tới đây sông vẫn còn hẹp, nước đục và chảy xiết giữa hai bờ núi.

Khí hậu ở Tây Song Bản Nạp là nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình năm khoảng 21 tới 22 độ C, gần như không có mùa đông rét. Mưa tập trung từ tháng 5 tới tháng 10, còn tháng 11 tới tháng 4 là mùa khô, trời trong và dễ chịu hơn hẳn. Vì vậy phần lớn khách chọn đi mùa khô, dù rừng mùa mưa xanh mướt và nhiều nước hơn.

Vườn nhiệt đới Mạnh Lôn — hơn mười ba nghìn loài cây trên một doi đất hình quả bầu

Điểm nhấn của vùng là Vườn thực vật nhiệt đới Tây Song Bản Nạp thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, thường gọi theo địa danh là vườn Mạnh Lôn. Vườn nằm ở huyện Mạnh Lạp, cách thành phố Cảnh Hồng chừng 70 ki-lô-mét, tức khoảng một giờ đi xe. Một nhánh của sông Lan Thương là sông La Thoa uốn một vòng ở đây, bồi thành một doi đất hình quả bầu, nên người địa phương gọi nơi này là đảo Hồ Lô. Toàn bộ khu vườn nằm trên doi đất đó, cao trung bình khoảng 570 mét so với mặt biển.

Vườn được thành lập năm 1959 và đến nay lưu giữ hơn 13.000 loài thực vật, thuộc nhóm những vườn thực vật có bộ sưu tập ngoài trời lớn nhất thế giới. Khu vườn chia làm hai phần rõ rệt:

• Tây khu là phần các vườn chuyên đề dành cho tham quan, với hơn một nghìn loài cây được xếp theo nhóm: vườn cọ, vườn cây cảnh, vườn hoa, vườn cây thuốc của người Thái, ao súng vua. Đây là chỗ đông khách nhất và cũng là chỗ dễ chụp ảnh nhất.
• Đông khu là rừng mưa nguyên sinh rộng khoảng 250 héc-ta, ít bị can thiệp hơn, nổi tiếng với những cây có rễ bạnh vè lớn — phần gốc loe rộng như một bức tường bằng gỗ.

Giá vé vào vườn là 80 nhân dân tệ một người, vé ưu đãi cho học sinh và người cao tuổi là 40. Vì khuôn viên rất rộng, phần lớn khách mua thêm vé xe điện: 50 tệ cho Tây khu, hoặc 100 tệ cho cả hai khu. Vườn mở cửa từ 8 giờ sáng tới 6 giờ chiều.

Súng vua — chiếc lá đủ sức đỡ một đứa trẻ

Ở Tây khu có ao súng vua, tức loài hoa súng Nam Mỹ có lá tròn nổi trên mặt nước, đường kính có thể hơn một mét, mép lá dựng lên như một chiếc mâm. Vào mùa nước ấm, lá mới đủ lớn; còn hoa súng nhỏ màu hồng thì nở gần như quanh năm. Khách thường dừng lâu ở đây vì cảnh cây cối phản chiếu xuống mặt nước.

Cây vọng thiên và con đường đi trên tán rừng

Điểm được nhắc tới nhiều nhất của cả vùng rừng không nằm trong vườn, mà ở khu Vọng Thiên thuộc huyện Mạnh Lạp, cách thành phố Cảnh Hồng chừng 190 ki-lô-mét, tức khoảng hai tiếng rưỡi đi xe. Khu này lấy tên từ loài vọng thiên, một cây họ dầu cao 40 tới 80 mét, thân thẳng vươn lên khỏi mọi tầng cây khác. Việc phát hiện loài cây này ở Tây Song Bản Nạp vào thập niên 1970 là bằng chứng cho thấy Trung Quốc thật sự có rừng mưa nhiệt đới, chứ không chỉ có rừng nhiệt đới gió mùa thưa hơn.

Trong khu có một con đường treo gọi là đường đi trên tán rừng, dài khoảng 500 mét, cách mặt đất chừng 36 mét, gối lên thân của những cây vọng thiên. Người đi phải men theo các đoạn cầu hẹp nối nhau, nhìn xuống khoảng không bên dưới là tầng cây rậm rạp. Cầu có thể rung khi gió mạnh hoặc khi có nhiều người cùng lúc, nên người sợ độ cao thường chọn đường mòn dưới đất. Vé vào khu khoảng 75 nhân dân tệ, cộng thêm khoảng 120 tệ cho đường đi trên tán rừng.

Người Thái, nước và chén trà

Tây Song Bản Nạp là đất của người Thái, một trong những dân tộc có mặt lâu đời ở vùng này. Làng của họ thường dựng nhà sàn bằng gỗ và tre, xung quanh là vườn cây ăn quả. Dịp lớn nhất trong năm là Tết của người Thái vào giữa tháng 4 dương lịch, còn gọi là hội té nước. Nước ở đây vừa là tín ngưỡng vừa là đời sống: người ta té nước lên nhau để cầu may, và những ngôi chùa Phật giáo Nam truyền của người Thái thờ tượng Phật dưới những ngọn tháp trắng, cao và nhọn, khác hẳn kiến trúc chùa ở miền bắc Trung Quốc.

Ngoài rừng và vườn, vùng này còn là gốc của trà Phổ Nhĩ. Các núi trà cổ nằm rải rác trên những quả đồi quanh Mạnh Hải và Mạnh Lạp, có cây trà cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Ngày xưa trà từ đây theo đường Trà Mã Cổ Đạo ngược lên Tây Tạng và xuống Đông Nam Á. Ở Cảnh Hồng có chợ đêm bên bờ sông Lan Thương bán trà, hoa quả nhiệt đới và đồ thủ công của người Thái.

Vài điều nên biết trước khi đi

Thời tiết nóng ẩm nên muốn đi rừng cần chuẩn bị chống muỗi và giày bám tốt, vì đường mòn dễ trơn sau mưa. Tháng 4 là mùa hội té nước, đông và giá phòng cao hơn hẳn. Vườn thực vật cách thành phố khá xa, nên nhiều người ngủ một đêm ở huyện Mạnh Lạp thay vì đi về trong ngày. Các con số về giá vé ở đây lấy theo thông tin công bố phổ biến; giá có thể đổi theo mùa và theo đợt khuyến mãi, nên nên kiểm tra lại trước khi tới. Một điểm các nguồn còn chưa thống nhất là số loài cây chính xác của vườn: con số hay được nhắc là hơn 13.000 loài, nhưng một số tài liệu cũ ghi khoảng 3.000 loài cho phần cây trồng trưng bày, vì cách thống kê khác nhau.

Nguồn: Wikipedia tiếng Trung — 西双版纳热带植物园 · Bách khoa Baidu — 西双版纳勐仑植物园 · 澎湃新闻 — 强推！西双版纳中科植物园，来一场热带雨林穿越之旅 · 新浪旅游 — 望天树景区 · Trip.com — 勐腊热带雨林旅游攻略