Tam Á và Thiên Nhai Hải Các: nơi đất liền Trung Quốc dừng lại

Tam Á — thành phố cực nam của Trung Quốc

Tam Á nằm ở mũi nam đảo Hải Nam, là thành phố lớn thứ hai của tỉnh sau Hải Khẩu nhưng nổi tiếng hơn hẳn về du lịch. Khí hậu nhiệt đới, biển ấm quanh năm, vài vịnh lớn như Á Long, Đại Đông Hải, Vịnh Tam Á và Hải Đường. Vùng đất này xưa thuộc Nhai Châu — đúng cái tên mà triều đình dùng làm nơi đày ải, nên Tam Á vừa là bãi biển nghỉ dưỡng, vừa có bề dày lịch sử.

Nhưng điểm đến được nhắc tới nhiều nhất của Tam Á lại nằm cách trung tâm hơn hai mươi cây số về phía tây nam: khu thắng cảnh Thiên Nhai Hải Các, tựa lưng vào núi Mã Lĩnh, mặt hướng ra biển.

Vì sao gọi là chân trời góc biển

Tên Thiên Nhai Hải Các nghĩa đen là chân trời và góc biển. Cái tên này không phải người nay đặt cho đẹp. Trong nhiều thế kỷ, với người trung nguyên, đảo Hải Nam là nơi xa nhất có thể bị đày tới; mũi nam đảo lại càng xa. Đứng ở bãi đá nhìn ra biển, người ta thấy như hết đất liền — nên mới có chữ chân trời.

Cần nói rõ một điều mà nhiều bài giới thiệu viết sai: đây không phải điểm cực nam của lãnh thổ Trung Quốc. Mũi nam thật của đảo Hải Nam nằm ở nơi khác, và lãnh thổ Trung Quốc còn kéo dài xuống tận các đảo ở Biển Đông xa hơn nữa. Thiên Nhai Hải Các là chân trời theo nghĩa văn hoá, không phải theo nghĩa địa lý.

Những phiến đá có chữ

Giá trị của khu này nằm ở các phiến đá hoa cương khổng lồ trên bãi cát, có chữ khắc. Mỗi dòng chữ lại có một đời riêng:

• Hải phán Nam Thiên — khắc năm 1714, đời Khang Hy. Ba viên quan khâm thiên giám được vua phái tới đây khắc bốn chữ này để đánh dấu đường phân giới trời đất ở cực nam. Đây được xem là dòng chữ khắc sớm nhất còn lại ở khu.
• Thiên Nhai, nghĩa là chân trời — hai chữ do Trình Triết, tri quan Nhai Châu, khắc vào khoảng năm 1727 đời Ung Chính.
• Hải Giác, nghĩa là góc biển — hai chữ do Vương Nghị, tư lệnh phòng thủ Quỳnh Nhai thời Trung Hoa Dân Quốc, khắc vào khoảng năm 1945. Ghép với hai chữ trước mới thành đủ vế chân trời góc biển.
• Nam Thiên Nhất Trụ — bốn chữ do Phạm Vân Thê, tri châu Nhai Châu, khắc năm Tuyên Thống nguyên niên (1909). Phiến đá này nổi tiếng cả nước vì từng được in trên mặt sau tờ tiền hai nhân dân tệ.

Năm 1961, Quách Mạt Nhược tới đây và khắc thêm bảy chữ bên hông tảng đá chân trời, biến cả bãi biển thành khu thắng cảnh đúng nghĩa.

Chỗ sử liệu chưa thống nhất

Riêng hai chữ góc biển, việc ai khắc từng gây tranh cãi. Năm 2002, người ta dựng giàn treo cao hơn chục mét để leo lên đá lấy dập chữ và phần lạc khoản, rồi xác định người khắc là Vương Nghị thời Dân Quốc. Trước đó, người ta từng nhầm sang một nhân vật cùng tên sống đời Minh. Đây là ví dụ cho thấy ngay một dòng chữ trên đá cũng có thể mang hai lời giải thích khác nhau suốt nhiều thập kỷ.

Đi lại, giá vé và mấy điều nên biết

Thay đổi lớn nhất về khu này là giá vé: từ ngày 1 tháng 6 năm 2023, Thiên Nhai Hải Các miễn vé cho cả khách trong nước và nước ngoài, và chính sách này được cho là tiếp tục trong những năm sau. Nhưng đi kèm là điều kiện bắt buộc — phải đặt chỗ trước theo tên thật qua kênh chính thức, mỗi ngày giới hạn khoảng ba vạn lượt khách. Không đặt trước có thể bị chặn ở cổng. Các nguồn cũ vẫn ghi giá 80 tới 95 tệ, đó là con số đã lỗi thời.

Giờ mở cửa thay đổi theo mùa: khoảng 8 giờ tới 18 giờ 30 từ tháng 3 tới tháng 9, và 8 giờ tới 18 giờ từ tháng 10 tới hết tháng 2 năm sau. Vé xe điện nội khu phải trả thêm, khoảng 15 tệ một chiều và 25 tệ khứ hồi — khu khá rộng và nắng gắt, nên nhiều người chọn đi xe.

Mẹo thực tế: tránh nắng trưa, nên vào sớm hoặc sau 15 giờ; khung 16 tới 17 giờ là lúc mặt biển và bãi đá dễ chịu nhất. Đi bộ trong khu mất chừng hai tới ba tiếng nếu muốn ra tới tận các tảng đá. Vì là khu hạng 5A và miễn vé, lượng khách rất đông vào dịp lễ và nghỉ hè, nên đặt chỗ sớm ba tới bảy ngày để không lỡ. Có nguồn cũ vẫn xếp khu này hạng 4A; theo các tài liệu mới hơn, khu đã lên hạng 5A — cũng là một chi tiết cho thấy dữ liệu du lịch Trung Quốc thay đổi khá nhanh.

Nguồn: Quan sát Giả — 三亚天涯海角景区免费开放 · Sina — 天涯海角门票多少钱一张 · Newton Bách Khoa — 天涯海角游览区 · East China Trip — 天涯海角旅游指南 · Wikipedia tiếng Trung — 天涯海角