Dương Sóc và sông Ly: nơi núi đá mọc lên từ mặt nước

Dương Sóc, nơi núi đá mọc lên từ đồng bằng

Dương Sóc là một huyện của thành phố Quế Lâm, tỉnh Quảng Tây, cách trung tâm Quế Lâm chừng 65 tới 70 ki-lô-mét về phía đông nam. Thị trấn huyện lỵ nằm ngay bên bờ sông Ly. Điều khiến nơi này khác lạ là những ngọn núi đá vôi dựng đứng mọc thẳng lên từ ruộng lúa, cao chừng 100 tới 300 mét so với mặt đồng bằng, sườn dốc gần như thẳng đứng và chân núi rất hẹp. Người ta đi qua giữa chúng bằng đường bộ hoặc bằng thuyền, chứ không leo lên được nhiều.

Những ngọn núi ấy là đá vôi hình thành dưới đáy biển từ hàng trăm triệu năm trước, khi vùng này còn là nước. Sau đó vận động tạo núi nâng cả khối đá lên khỏi mặt biển, rồi nước mưa ngấm theo các khe nứt và hoà tan đá vôi, cắt dần khối đá nguyên vẹn thành từng tháp tách rời nhau. Quá trình ấy vẫn đang tiếp tục, chỉ là chậm tới mức một đời người không thấy được.

Nhóm cảnh quan đá vôi này được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá Liên hợp quốc ghi vào danh sách di sản thế giới năm 2014, trong hồ sơ mang tên Cảnh quan đá vôi Nam Trung Quốc, sau khi hồ sơ này được mở rộng thêm nhiều khu vực ngoài những nơi đã được công nhận từ năm 2007.

Sông Ly, tám mươi ba ki-lô-mét của những bức tranh

Sông Ly bắt nguồn từ núi Miêu Nhi ở huyện Hưng An, tỉnh Quảng Tây, rồi chảy qua Quế Lâm xuống tới Dương Sóc. Đoạn được xem là đẹp nhất dài 83 ki-lô-mét, từ Quế Lâm tới Dương Sóc; du thuyền đi hết đoạn này mất bốn tới năm giờ và chỉ chạy một chiều, không có chuyến ngược lại từ Dương Sóc về Quế Lâm.

Con sông được chia thành mấy khúc: từ bến Ma Bàn Sơn tới Dương Đê, từ Dương Đê tới Hưng Bình, và từ Hưng Bình tới Dương Sóc. Khúc cuối cùng là khúc mà các hãng du lịch thường nhắc nhất, vì hai bên bờ núi thấp dần mà dài ra, nước chảy chậm và phản chiếu rõ hơn.

Bãi Hoàng Bố và tờ hai mươi nhân dân tệ

Ở đoạn trên thị trấn Hưng Bình có một bãi cạn tên Hoàng Bố. Dưới đáy là một phiến đá vàng nhạt nằm im dưới làn nước trong, nên người xưa nhìn xuống tưởng như một tấm vải vàng trải dưới lòng sông, và cái tên ra đời từ đó. Mặt nước ở đây lặng, các đỉnh núi hai bờ in bóng xuống như trong gương. Hình ảnh ấy được in ở mặt sau tờ hai mươi nhân dân tệ, nên đây cũng là chỗ đông người chụp ảnh nhất: người ta thường rút tờ bạc ra, giơ ngang tầm mắt để so ảnh in với cảnh thật.

Gần đó là Cửu Mã Họa Sơn, nghĩa là núi chín con ngựa. Vách đá vôi có những mảng đá sẫm màu chạy thành hình như ngựa đang chạy. Dân gian nói ai nhìn ra đủ chín con ngựa sẽ đỗ trạng nguyên, nên mỗi người đứng trước vách đá đều cố đếm cho đủ, và hầu như chẳng ai đếm giống ai.

Hưng Bình, thị trấn nằm ở khúc sông đẹp nhất

Hưng Bình là một thị trấn cổ nằm đúng ở khúc sông đẹp nhất; theo cách nói phổ biến trong các tài liệu du lịch, nơi này đã có hơn một nghìn bảy trăm năm lịch sử. Nhà cửa san sát ven bờ, phía sau là núi Lão Trại, leo lên chừng hai mươi phút là nhìn được toàn cảnh khúc sông uốn quanh chân núi.

Ở Dương Sóc thì làm gì

• Phố Tây là con phố đá dài chừng nửa ki-lô-mét ở giữa thị trấn, nhà cũ phần lớn từ đời Thanh. Từ thập niên 1980, đây đã thành nơi tụ họp của du khách quốc tế, nay là quán ăn, quán cà phê và tiệm bán đồ thủ công.
• Núi Mặt Trăng, tên chữ là Nguyệt Lượng Sơn, là quả núi cao khoảng 230 mét với một vòm đá tự nhiên hình lưỡi liềm xuyên qua đỉnh, dấu tích của một hang đá vôi bị phá trần. Đường bậc đá lên tới vòm dài chừng 800 bậc, đi khoảng ba mươi tới bốn mươi phút.
• Sông Ngọc Long là nhánh lớn nhất của sông Ly, nước nông và trong hơn, chạy qua ruộng lúa, làng cũ và cầu đá. Bè tre trên sông Ngọc Long là lựa chọn phổ biến của người muốn tránh chỗ đông.
• Leo núi đá vôi: Dương Sóc là một trong những tụ điểm leo núi thể thao lớn nhất Trung Quốc, với hàng trăm cho tới hàng nghìn đường leo đã được đặt bu-lông trên vách đá quanh thị trấn. Mùa leo chính thường từ tháng 9 tới tháng 4, vì mùa hè nóng ẩm làm đá trơn.
• Ấn Tượng Lưu Tam Tỷ là đêm diễn ngoài trời do đạo diễn Trương Nghệ Mưu cùng ê-kíp dàn dựng, ra mắt năm 2004. Sân khấu là mặt sông thật, phông là mười hai ngọn núi đá, và hơn sáu trăm diễn viên mà phần lớn là dân chài, nông dân địa phương. Nhân vật Lưu Tam Tỷ là người hát trong truyền thuyết của người Tráng, dân tộc đông nhất ở Quảng Tây.

Đi lại, mùa và tiền

Từ Quế Lâm tới Dương Sóc có thể đi tàu hoặc xe khách, mất khoảng một tiếng rưỡi; du thuyền sông Ly mất bốn tới năm giờ và chỉ chạy một chiều từ Quế Lâm xuống. Từ Quảng Châu, tàu cao tốc tới Quế Lâm khoảng ba giờ. Trong huyện, cách đi phổ biến nhất là thuê xe đạp hoặc xe máy điện, vì đường nhỏ và phong cảnh nằm rải rác hai bên bờ sông.

Khí hậu ở đây thuộc loại cận nhiệt đới, mưa nhiều. Tháng 4 tới tháng 6 là mùa mưa, nước sông đục và có khi phải hoãn du thuyền. Tháng 9 tới tháng 11 trời trong, nước xanh, được xem là lúc đẹp nhất. Tháng 12 tới tháng 2 lạnh và khô, mực nước xuống thấp, một số chuyến du thuyền phải đổi bến khởi hành.

Chỗ tôi chưa kiểm chứng được

Chiều dài toàn bộ sông Ly chênh nhau rất nhiều giữa các nguồn, có tài liệu nói hơn bốn trăm ki-lô-mét, nên tôi chỉ dùng con số 83 ki-lô-mét cho đoạn du thuyền vì đây là con số được dẫn thống nhất nhất. Số đường leo núi ở Dương Sóc cũng khác nhau, có nguồn nói khoảng ba trăm, có nguồn nói hơn một nghìn, và con số này thay đổi liên tục vì đường mới được mở thêm. Con số 800 bậc lên núi Mặt Trăng và tuổi hơn một nghìn bảy trăm năm của Hưng Bình đều là những con số hay được nhắc trong tài liệu du lịch, tôi không kiểm chứng được bằng nguồn khảo cổ.

Nguồn: Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá Liên hợp quốc — Cảnh quan đá vôi Nam Trung Quốc · Wikipedia tiếng Anh — Sông Ly · Wikipedia tiếng Anh — Huyện Dương Sóc · Top China Travel — Sông Ly Quế Lâm · China Highlights — Du thuyền sông Ly từ Quế Lâm tới Dương Sóc