A Nhĩ Sơn: rừng thông rụng lá đổi vàng dưới chân Đại Hưng An Lĩnh

A Nhĩ Sơn — rừng thông rụng lá đổi vàng dưới chân Đại Hưng An Lĩnh

Vào khoảng giữa tháng Chín, cả một vùng rừng rộng hơn nghìn ki-lô-mét vuông ở đông bắc Nội Mông bắt đầu đổi màu. Không phải lá đỏ của phong, mà là màu vàng óng của thông rụng lá. Chỉ trong hơn hai tuần, rừng xanh chuyển thành biển vàng, rồi một cơn gió mạnh là lá rụng gần hết. Đó là mùa thu ở A Nhĩ Sơn.

A Nhĩ Sơn là một thành phố cấp huyện thuộc minh Hưng An, Khu tự trị Nội Mông, nằm ở sườn tây nam của dãy Đại Hưng An Lĩnh. Trong tiếng Mông Cổ, tên thành phố nghĩa là "nước thánh", gắn với các mạch nước nóng nổi tiếng trong vùng. Diện tích rừng chiếm phần lớn địa giới, dân cư thưa, và đây được xem là một trong những vùng đất gốc của người Mông Cổ.

Vườn quốc gia A Nhĩ Sơn: con số cơ bản

Vườn quốc gia rừng A Nhĩ Sơn rộng 103.149 héc-ta, tức hơn 1.000 ki-lô-mét vuông, là một trong những khu rừng nguyên sinh còn lại ở đông bắc Trung Quốc và được xếp hạng 5A — mức cao nhất trong hệ thống xếp hạng điểm du lịch của Trung Quốc. Độ cao trung bình các đồi trong vườn khoảng 1.100 mét; nhiệt độ trung bình năm chỉ khoảng âm 3,2 độ C; độ che phủ rừng tới 80 phần trăm.

Điều làm nên cảnh quan ở đây là sự chồng lên nhau của hai thứ: rừng và núi lửa. Vườn nằm trên một vùng địa chất từng trải qua nhiều lần phun trào, để lại các nón núi lửa, các dòng dung nham đông cứng và những hồ miệng núi lửa. Năm 2017, vùng này được UNESCO công nhận là Công viên Địa chất Toàn cầu; hồ sơ UNESCO ghi nón núi lửa Cao Sơn cao 1.712 mét, hình thành cách đây khoảng 120.000 năm, cùng một miệng lõm rộng chừng 4 ki-lô-mét vuông. Một điểm nhấn khác là "đá mai rùa" — khối dung nham ba-dan nguội đi, co lại thành các khe nứt ngang dọc cách nhau chừng một mét, trông như mai một con rùa khổng lồ.

Hồ Thiên Trì và hồ Địa Trì

Hồ nổi tiếng nhất là Thiên Trì, một hồ miệng núi lửa hình bầu dục ở độ cao trên 1.300 mét. Theo số liệu của Công viên Địa chất, hồ dài khoảng 450 mét theo hướng đông – tây, rộng khoảng 300 mét theo hướng bắc – nam, diện tích gần 14 héc-ta, và được xem là hồ trên núi cao đứng thứ ba của Trung Quốc. Hồ hình thành cách đây khoảng 300.000 năm, khi dung nham dâng lên gặp nước ngầm và gây nổ lớn.

Thiên Trì có mấy đặc điểm khiến người ta nhắc mãi. Thứ nhất, hồ không có sông chảy vào cũng không có sông chảy ra, vậy mà mức nước nhiều năm gần như không đổi: mưa lớn không tràn, hạn hán không cạn. Thứ hai, nước hồ vẫn trong. Thứ ba, hồ hầu như không có cá, trong khi hồ "chị em" cách đó vài ki-lô-mét lại nhiều cá. Độ sâu của hồ tới nay vẫn chưa được xác định dứt khoát, và đó chính là chỗ dân gian dựng nên truyền thuyết rằng hồ sâu tới tận lõi Trái Đất — đây là truyền thuyết, không phải số liệu đo được.

Cách Thiên Trì chừng sáu ki-lô-mét về đông nam là Địa Trì, hồ miệng núi lửa duy nhất trong vùng nằm thấp hơn mặt đất xung quanh. Hồ này hình thành cách đây khoảng 100.000 năm, dài 150 mét, rộng 100 mét, diện tích chừng 1,25 héc-ta nhưng sâu tới 39–50 mét, nên mắt thường nhìn khó đoán được độ sâu thật.

Thạch Đường Lâm, Tam Đàm Hiệp và những điểm khác

Thạch Đường Lâm là một bãi dung nham ba-dan đông cứng, trên đó cây mọc thẳng lên từ các khe đá — dấu vết của một dòng chảy nham thạch cổ mà rừng đã phủ lên. Tam Đàm Hiệp là một hẻm sông ngắn có ba vũng nước nối nhau, nước chảy qua đá. Hồ Đỗ Quyên nổi bằng hoa đỗ quyên nở rộ vào mùa xuân. Còn hồ Thiên Trì trên đỉnh Đà Phong Lĩnh, cao khoảng 1.711 mét, là một hồ miệng núi lửa khác được nhiều người đánh giá là đẹp nhất trong vườn và có lối đi bằng cầu gỗ khá dễ đi.

Ngoài rừng và núi lửa, A Nhĩ Sơn còn có mạch nước nóng. Khu suối khoáng A Nhĩ Sơn có 48 mạch nước khoáng nóng với thành phần và nhiệt độ khác nhau, và trong thành phố có một bảo tàng chuyên về nước nóng. Đây là lý do tên thành phố mang nghĩa "nước thánh".

Vì sao lá vàng, và vàng vào lúc nào

Loài cây chủ đạo ở đây là thông rụng lá Đại Hưng An (tên khoa học Larix gmelinii), một loài thông nhưng lại rụng lá — điều hiếm gặp ở họ thông. Vào thu, kim của nó chuyển từ xanh sang vàng rồi vàng cam, và chỉ vài tuần sau thì rụng sạch. Xen giữa rừng thông là bạch dương trắng, cũng đổi vàng cùng lúc, tạo thành hai tầng màu khác nhau.

Thời điểm vàng đẹp nhất thay đổi theo từng năm và theo từng điểm. Các bài hướng dẫn của truyền thông Trung Quốc nhắc khoảng 15 đến 20 ngày là "cửa sổ vàng", thường bắt đầu từ trung tuần tháng Chín; vùng Mạc Hà và Gia Cách Đạt Kỳ ở phía bắc chuyển màu sớm nhất, khoảng 15–25 tháng Chín, còn khu A Nhĩ Sơn ở phía nam muộn hơn, thường rơi vào khoảng 25 tháng Chín tới 5 tháng Mười. Chỉ cần một đợt rét mạnh kéo về là lá rụng gần hết, có năm tuyết đầu mùa rơi cùng lúc với lá rụng.

Những khoảng thời gian trên là số liệu tham khảo được tổng hợp từ các bài dự báo mùa thu của truyền thông và cộng đồng du lịch, không phải lịch cố định hằng năm; người đi nên xem dự báo thời tiết và tình hình lá đổi màu của năm đó trước khi lên đường. Về độ cao hồ Thiên Trì, các nguồn cũng ghi khác nhau — có nguồn ghi 1.323,2 mét, có nguồn ghi 1.332,3 mét — nên khi trích dẫn nên ghi khoảng "hơn 1.300 mét".

Đi A Nhĩ Sơn như thế nào

A Nhĩ Sơn có sân bay và ga tàu riêng, nhưng phần lớn khách tới bằng đường bộ từ Hải Lạp Nhĩ hoặc từ U Lan Hạo Đặc rồi theo quốc lộ men theo rừng. Trong vườn quốc gia có xe buýt nội bộ nối các điểm chính vì khoảng cách giữa Thiên Trì, Địa Trì, Thạch Đường Lâm và Tam Đàm Hiệp khá xa. Vì nhiệt độ trung bình năm dưới 0 độ C, mùa đông ở đây dài và rất lạnh, nên mùa thu — cũng là mùa cao điểm — thường chỉ kéo dài vài tuần, và giá phòng trong khoảng đó tăng rất nhanh.

Nguồn: UNESCO — Arxan UNESCO Global Geopark · China Today — Arxan National Forest Park · Bách khoa Baidu — 阿尔山市 · Tân Hoa Xã — 文旅新探: 秋色漫卷阿尔山 · Cục Du lịch Nội Mông (chinadaily) — Arxan UNESCO Global Geopark revalidation