Trường Sa và núi Nhạc Lộc: ngọn núi thấp giữ cả một nền học

Trường Sa và núi Nhạc Lộc — ngọn núi thấp giữ cả một nền học

Trường Sa là thủ phủ tỉnh Hồ Nam, thành phố hơn mười triệu dân nằm trên hai bờ sông Tương. Sông Tương chảy về phía bắc, đổ vào hồ Động Đình rồi hòa vào Trường Giang. Ở bờ tây con sông, ngay sát thành phố, có một ngọn núi chỉ cao hơn 300 mét, thấp đến mức nhiều du khách lần đầu tới đây ngạc nhiên vì sao nó nổi tiếng đến vậy. Ngọn núi ấy là Nhạc Lộc.

Một ngọn núi chỉ cao 300 mét

Tên Nhạc Lộc gồm hai chữ: Nhạc là cách gọi tắt của Nam Nhạc Hành Sơn, ngọn núi thiêng ở phía nam trong hệ thống ngũ nhạc, và Lộc nghĩa là chân núi. Nhạc Lộc vì thế có nghĩa đơn giản là chân của Nam Nhạc. Đỉnh cao nhất là Vân Lộc, cao 300,8 mét so với mực nước biển, nằm trong địa giới quận Nhạc Lộc của thành phố Trường Sa.

Núi thấp nhưng được phủ cây dày, có hơn 900 loài thực vật, trong đó nhiều cây cổ thụ thuộc các đời khác nhau: tùng La Hán từ đời Tấn, bạch quả từ đời Đường, long não từ đời Tống và Nguyên, phong từ đời Minh và Thanh. Điều làm nên dấu ấn của Nhạc Lộc không chỉ là cây, mà là sự chồng lên nhau của ba dòng tư tưởng: Nho giáo ở học viện dưới chân núi, Phật giáo ở ngôi chùa giữa sườn núi, và Đạo giáo ở cung đạo trên đỉnh.

Học viện Nhạc Lộc — ngôi trường chạy gần một nghìn năm

Dưới chân núi là Học viện Nhạc Lộc, lập năm 976 đời Bắc Tống. Đây là một trong bốn học viện nổi tiếng nhất của Trung Quốc cổ đại, cùng với Bạch Lộc Động ở Cửu Giang, Tung Dương ở Đăng Phong và Ứng Thiên ở Thương Khâu. Học viện gắn với hai nhà Nho lớn là Chu Hy và Trương Thức, những người từng giảng dạy ở đây; chính cuộc tranh luận giữa hai ông đã góp phần định hình dòng Tân Nho giáo đời Tống.

Trước cổng học viện có câu đối nổi tiếng, đại ý rằng đất Sở có nhiều nhân tài và nơi đây là chỗ thịnh nhất. Bên trong, tấm bia khắc bốn chữ thực sự cầu thị, nghĩa là tìm đúng sự thật từ sự việc, trở thành phương châm của học viện và về sau cũng được dùng làm phương châm của Đại học Hồ Nam.

Năm 1903, học viện được chuyển thành trường học kiểu mới; năm 1926, nó trở thành Đại học Hồ Nam và vẫn hoạt động trong khuôn viên cũ. Đây là học viện cổ duy nhất trong số các học viện Trung Quốc chuyển thành một đại học hiện đại và chạy liên tục từ đó tới nay, nghĩa là tính từ năm thành lập, chuỗi giảng dạy ở đây đã kéo dài hơn 1.050 năm.

Đình Ái Vãn và bốn ngọn đình nổi tiếng

Trong khe Thanh Phong, con đường mòn giữa học viện và chùa Lộc Sơn, có đình Ái Vãn, một trong bốn ngọn đình nổi tiếng của Trung Quốc cổ đại, cùng với đình Túy Ông ở Trừ Châu, đình Đào Nhiên ở Bắc Kinh và đình Hồ Tâm ở Tây Hồ. Đình được dựng năm 1792 đời Thanh, ban đầu mang tên Đình Lá Đỏ, sau đổi tên theo câu thơ của Đỗ Mục về việc dừng xe vì thích rừng phong lúc chiều muộn, khi lá sương đỏ hơn hoa tháng Hai.

Đình có bốn cột gỗ sơn đỏ, mái cong hai lớp. Tấm biển tên đình ngày nay là chữ do Mao Trạch Đông viết tặng vào thập niên 1950. Khu vực quanh đình và khe Thanh Phong là chỗ tập trung lá đỏ, nên mùa thu, thường vào tháng 11, là lúc đông người tới nhất.

Chùa Lộc Sơn, cung Vân Lộc và mộ các danh tướng

Ngôi chùa chính trên núi là chùa Lộc Sơn, được cho là dựng năm 268 đời Tây Tấn, thuộc hàng chùa Phật giáo sớm nhất ở Hồ Nam và được gọi là đạo tràng đầu tiên của vùng Hồ Tương. Chùa bị hủy rồi dựng lại nhiều lần, lần trùng tu lớn gần nhất vào thập niên 1980. Trong chùa có tấm bia Lộc Sơn do Lý Ung đời Đường viết, được xem là một trong những tấm bia chữ đẹp nổi tiếng.

Trên đỉnh là cung Vân Lộc, một cơ sở Đạo giáo dựng năm 1478 đời Minh. Gần đó có tấm bia Vũ Vương, khắc 77 chữ Hán đã mờ đến mức khó đọc hết. Bia này gắn với truyền thuyết về vua Vũ trị thủy, nhưng nhiều nhà nghiên cứu cho rằng bản khắc hiện còn có niên đại muộn hơn nhiều; đây là ví dụ cho thấy ở Nhạc Lộc, chuyện truyền thuyết và chuyện khảo cổ không nên gộp làm một.

Một điểm ít được nhắc trong các bài giới thiệu du lịch: Nhạc Lộc là nơi an táng nhiều nhân vật của phong trào cách mạng đầu thế kỷ 20, trong đó có Hoàng Hưng và Thái Ngạc, hai nhân vật chủ chốt của thời kỳ lật đổ nhà Thanh và bảo vệ nền cộng hòa non trẻ. Mộ của họ nằm rải rác trên sườn núi, khiến ngọn núi này vừa là chốn học thuật, vừa là một nghĩa trang lịch sử.

Đảo Quýt Tử và bài thơ năm 1925

Giữa sông Tương, ngay trước mặt Nhạc Lộc, là đảo Quýt Tử, dài khoảng 5 ki-lô-mét, rộng từ 40 tới 140 mét, tổng diện tích chừng 370.000 mét vuông. Đảo được nhắc trong thơ từ đời Đường và từng là nơi có nhiều công sứ quán thời cuối Thanh và thời Dân Quốc.

Đảo gắn với bài từ viết năm 1925, khi Mao Trạch Đông còn trẻ và từng bơi ở khúc sông này cùng bạn bè; bài thơ mở đầu bằng hình ảnh mùa thu lạnh, sông Tương chảy về bắc và đầu đảo Quýt Tử. Năm 2009, một tượng Mao Trạch Đông thời trẻ được dựng ở đầu đảo, làm từ hơn 8.000 khối đá hoa cương, cao 32 mét, dài 83 mét và rộng 41 mét. Theo phần giới thiệu chính thức, các con số này tương ứng với tuổi của Mao khi viết bài thơ, tuổi khi ông qua đời và số năm ông lãnh đạo đảng. Cùng với núi Nhạc Lộc, đảo Quýt Tử hợp thành khu danh thắng được công nhận cấp 5A, mức cao nhất trong hệ thống xếp hạng danh thắng của Trung Quốc, vào năm 2017.

Đi bộ lên Nhạc Lộc

Nhạc Lộc nằm sát trung tâm thành phố và có cả đường bộ, đường cáp treo lẫn xe điện tham quan, nên có thể lên bằng nhiều cách. Cách phổ biến nhất của người địa phương là đi bộ từ khuôn viên Đại học Hồ Nam, qua học viện Nhạc Lộc, lên khe Thanh Phong rồi tới đình Ái Vãn, tiếp tục lên chùa Lộc Sơn và đỉnh Vân Lộc. Từ trên đỉnh, nhìn về phía đông là thấy trọn sông Tương, đảo Quýt Tử và đường chân trời của Trường Sa; buổi hoàng hôn ở đây là khung cảnh nổi tiếng nhất của thành phố.

Một chi tiết nên biết trước khi tới: phần lớn khuôn viên thành phố Trường Sa ngày nay là nhà mới, bởi trận hỏa hoạn tháng 11 năm 1938, khi quân Nhật tiến sát thành phố và chính quyền đương thời ra lệnh đốt để không lưu lại gì cho đối phương, đã thiêu rụi phần lớn đô thị cũ. Vì vậy, muốn tìm dấu vết Trường Sa xưa, phần lớn phải tìm ở Nhạc Lộc và ở Bảo tàng Hồ Nam, nơi lưu giữ các hiện vật khảo cổ của ngôi mộ Hán ở Mã Vương Đôi, phát hiện năm 1972.

Nguồn: Wikipedia tiếng Việt — Trường Sa (Hồ Nam) · Wikipedia tiếng Việt — Nhạc Lộc sơn · Wikipedia tiếng Anh — Học viện Nhạc Lộc · Sở Văn hóa và Du lịch tỉnh Hồ Nam — Các khu danh thắng cấp 5A · Bảo tàng Hồ Nam — Ngôi mộ Hán Mã Vương Đôi