Thương mại Việt - Trung lập kỷ lục 256,4 tỷ USD trong năm 2025

Thương mại Việt - Trung lập kỷ lục 256,4 tỷ USD năm 2025

Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Trung Quốc đạt 256,4 tỷ USD, tăng 24,8% so với năm trước. Đây là mức cao nhất từng được ghi nhận trong quan hệ thương mại song phương giữa Việt Nam với bất kỳ đối tác nào, theo số liệu của Tổng cục Hải quan Việt Nam. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu 70,4 tỷ USD, tăng 14,8%, và nhập khẩu 186 tỷ USD, tăng 29%.

Con số ấy đặt Việt Nam vào một vị trí đặc biệt trong thương mại của Trung Quốc: Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong khối ASEAN, và là đối tác lớn thứ tư của nước này xét theo tiêu chí quốc gia, sau Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Nhưng mặt sau của kỷ lục là mức nhập siêu lớn nhất từ trước tới nay: 115,6 tỷ USD, và hàng hoá Trung Quốc chiếm tới 40,9% tổng trị giá nhập khẩu của cả nước.

Từ cột mốc 200 tỷ tới 256 tỷ trong hai năm

Năm 2024, lần đầu tiên Việt Nam có một đối tác thương mại đạt quy mô trên 200 tỷ USD: kim ngạch hai chiều Việt - Trung đạt 205,2 tỷ USD, tăng thêm 33,3 tỷ USD so với năm 2023. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt 61,2 tỷ USD, còn nhập khẩu từ Trung Quốc lên tới 144 tỷ USD, tăng hơn 30%. Cũng theo số liệu hải quan Việt Nam, nhập siêu của nước ta với thị trường này năm 2024 là 82,8 tỷ USD.

Chỉ một năm sau, mức 205,2 tỷ USD đã bị vượt xa. Đà tăng thể hiện ngay từ đầu năm: quý I/2025, thương mại song phương đạt hơn 51,17 tỷ USD; năm tháng đầu năm 2025 đạt 92,9 tỷ USD, trong đó Việt Nam nhập siêu 45,8 tỷ USD.

So sánh cho thấy tốc độ tăng đến chủ yếu từ chiều nhập khẩu. Nhập siêu năm 2025 là 115,6 tỷ USD, so với 82,8 tỷ USD của năm 2024 — tăng khoảng 40% chỉ trong một năm. Phía xuất khẩu vẫn tăng, nhưng với 14,8%, tức chưa bằng một nửa tốc độ tăng của chiều nhập.

Vì sao con số tăng nhanh đến vậy

Nhập khẩu từ Trung Quốc chiếm 40,9% tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam năm 2025. Cùng năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước ước đạt 920 tỷ USD, tăng 16,9%; trong đó nhập khẩu ước 449,41 tỷ USD, tăng 18%. Nói cách khác, nhập khẩu nói chung tăng 18%, nhưng nhập khẩu riêng từ Trung Quốc tăng 29%.

Cách đọc cần thận trọng ở đây. Một phần lớn hàng nhập từ Trung Quốc là nguyên liệu, linh kiện, máy móc và hàng trung gian để sản xuất rồi xuất khẩu đi nơi khác, chứ không phải hàng tiêu dùng bán ngay trong nước. Năm 2025, kim ngạch của khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài ước đạt khoảng 663 tỷ USD, chiếm tới 72% tổng trị giá xuất nhập khẩu cả nước. Vì thế có thể suy đoán rằng một phần không nhỏ của con số 186 tỷ USD nhập khẩu quay trở lại chuỗi sản xuất xuất khẩu. Tuy vậy, đây là suy luận từ cấu trúc chung của thương mại Việt Nam, không phải một con số hải quan công bố riêng cho chiều Việt - Trung; người viết không tìm được bảng phân tách đủ chắc để khẳng định tỷ trọng cụ thể.

Cửa khẩu: nơi con số trở thành xe tải

Toàn bộ kim ngạch trên phải đi qua vài chục lối thông quan dọc biên giới phía Bắc, và Lạng Sơn là đầu mối lớn nhất. Tỉnh này có 6 cửa khẩu, lưu lượng khoảng 1.300 phương tiện thông quan hàng hoá mỗi ngày; có giai đoạn trung bình khoảng 1.550 lượt xe và cao điểm vượt 2.000 lượt xe mỗi ngày.

Tại Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, hoạt động mạnh nhất, trung bình mỗi ngày có hơn 700 phương tiện, trong đó hơn 100 xe chở hàng xuất khẩu và hơn 600 xe chở hàng nhập khẩu. Cửa khẩu Tân Thanh có khoảng hơn 100 xe hàng xuất và hơn 300 xe hàng nhập mỗi ngày. Tỷ lệ ấy lặp lại đúng cán cân mất thăng bằng của con số tổng: xe chở hàng nhập nhiều gấp nhiều lần xe chở hàng xuất.

Phía hàng ra, nông sản là mặt hàng trọng tâm. Trong số khoảng 300 phương tiện chở hàng xuất khẩu qua Hữu Nghị mỗi ngày, trên 80% là hàng nông sản, hoa quả, chủ yếu là xoài, mít và sầu riêng. Riêng mặt hàng sầu riêng tươi, từ ngày 1/1 đến 25/10/2025, Hải quan cửa khẩu Tân Thanh đã làm thủ tục cho 10.909 tờ khai xuất khẩu, tương ứng 207.919 tấn, kim ngạch 631,84 triệu USD. Cũng trong năm 2025, lần đầu tiên tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, xe chở hàng của Trung Quốc được phép vào tận bến bãi phía Việt Nam để giao hàng, giảm thời gian xếp dỡ.

Thí điểm vận chuyển hai chiều từ tháng 12/2025

Từ ngày 10/12/2025, cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Việt Nam) - Hữu Nghị Quan (Trung Quốc) bắt đầu thí điểm phương thức vận chuyển hàng hoá hai chiều qua các đường chuyên dụng và lối thông quan, áp dụng đến hết ngày 9/12/2026. Phạm vi gồm đường chuyên dụng khu vực mốc 1119-1120 ở Hữu Nghị, đường chuyên dụng mốc 1088/2-1089 ở Tân Thanh - Pò Chài, và lối thông quan mốc 1104-1105 ở Cốc Nam - Lũng Nghịu. Theo cơ quan chức năng, cách làm này rút ngắn khoảng 20 đến 25% thời gian thông quan và giảm chi phí vận tải. Quy định kèm theo khá chặt: hàng giao nhận phải thuộc cùng một chủ hàng, mỗi xe chỉ chở một mặt hàng nông sản, linh kiện điện tử phải đi bằng container tiêu chuẩn, và xe chỉ được lưu lại bãi phía Trung Quốc tối đa 36 giờ.

Mặt hàng hai chiều khác nhau thế nào

Chiều Việt Nam sang Trung Quốc chủ yếu là nông sản tươi và hàng tiêu dùng: sầu riêng, thanh long, xoài, mít, dưa hấu vào vụ. Chiều ngược lại, ngoài cà rốt, hành tây, gừng và dưa vàng, phần lớn là máy móc thiết bị, ô tô đầu kéo, ô tô tải, đồ gia dụng và hàng tiêu dùng. Đây là cơ cấu trao đổi trong đó một bên bán sản phẩm nông nghiệp và sức lao động gia công, còn bên kia bán tư liệu sản xuất. Chính cơ cấu ấy giải thích vì sao nhập siêu rất khó thu hẹp: muốn xuất khẩu nhiều hơn, trước hết phải nhập thêm máy móc và nguyên liệu.

Hai bộ số liệu không khớp nhau

Cần nói rõ một chỗ dễ gây nhầm: số liệu hai nước không giống nhau. Theo Tổng cục Hải quan Việt Nam, kim ngạch hai chiều năm 2024 là 205,2 tỷ USD. Trong khi đó, theo dữ liệu của Bộ Thương mại Trung Quốc được dẫn lại trên báo chí, thương mại hai nước năm 2024 đạt 260,65 tỷ USD, tăng 13,5% — chênh lệch gần 55 tỷ USD. Nguyên nhân nằm ở hệ thống hải quan và quy tắc thống kê khác nhau, trong đó cách xử lý hàng trung chuyển, hàng tạm nhập tái xuất và hàng đi qua nước thứ ba là khác nhau. Người viết không có tài liệu nào giải thích trọn vẹn khoảng chênh ấy, nên để lại như một điểm cần kiểm chứng thay vì tự suy diễn. Vì vậy, toàn bộ con số trong bài này lấy theo nguồn Việt Nam, và cần đọc như một cách đếm, không phải cách đếm duy nhất.

Mốc 300 tỷ USD còn xa hay gần

Với mức tăng 24,8% trong năm 2025, một số phân tích cho rằng mốc 300 tỷ USD có thể tới trong vài năm. Nhưng căn cứ để nói nhanh hay chậm thì không rõ: tốc độ tăng phụ thuộc vào nhu cầu nguyên liệu của ngành sản xuất xuất khẩu Việt Nam, vào giá nông sản, và vào việc thủ tục thông quan cùng các hiệp định có được nới tiếp hay không. Bản thân mức nhập siêu 115,6 tỷ USD cũng là lý do để hai nước nói với nhau về một cơ cấu thương mại cân bằng hơn — một mục tiêu đã được nêu nhiều lần, nhưng chưa có dấu hiệu đảo chiều trong số liệu.

Nguồn: Báo Đầu tư — Thương mại Việt - Trung sớm chinh phục 300 tỷ USD · Thời báo Tài chính Việt Nam — Xuất, nhập khẩu Việt Nam - Trung Quốc còn nhiều dư địa để vượt mốc 200 tỷ USD · Bộ Ngoại giao Việt Nam — Tài liệu cơ bản về quan hệ Việt Nam - Trung Quốc · Báo Nhân Dân — Triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy xuất, nhập khẩu · VOV — Cửa khẩu Tân Thanh thí điểm vận chuyển 2 chiều