Tết Nguyên Tiêu

Rằm tháng Giêng là đêm nhiều đèn nhất năm, và cũng là đêm hết Tết

Rằm tháng Giêng âm lịch là đêm nhiều đèn nhất trong năm. Đó cũng là đêm kết thúc dịp Tết.

Người ta treo đèn ở cửa nhà, mang đèn đi dạo, và cho trẻ con cầm đèn nhỏ. Đèn năm đó có thể cất đi để năm sau treo lại.

Trước đây đèn làm bằng tre và giấy. Nay nhiều đèn dùng bóng điện, nhưng khung cong thì vẫn phải uốn bằng tay.

đêm này khép lại cả một dịp Tết

Với người Trung Quốc, Tết không kết thúc ở ngày mùng một. Nó kéo dài thành một dịp, và đêm rằm tháng Giêng là dấu chấm hết: hết thăm hỏi, hết tiệc, hết không khí lễ.

Vì vậy đêm đó người ta ra ngoài. Đèn treo trước cửa nhà, đèn dọc phố, đèn ở công viên, và người đi xem đèn. Trẻ con được cho cầm đèn nhỏ, loại cầm tay, chạy quanh trong ngõ.

Những đêm quanh đó, các khu phố thường có thêm trò chơi và câu đố viết trên đèn. Người lớn đọc, trẻ con đoán. Đây là phần ít được nhắc trong các bài nói về Tết, nhưng nó là phần mà người đi xem hay nhớ lại.

đèn được cất lại, không bỏ đi

Một chi tiết ít người ngoài để ý: đèn không phải dùng một lần. Đèn treo trong đêm rằm sau đó được gỡ xuống, lau, và cất để năm sau treo lại. Có nhà giữ đèn qua nhiều năm, và đèn cũ thành thứ quen mắt trong nhà.

Chính vì cất lại nên đèn phải bền. Khung phải thẳng, mối buộc phải chắc, và giấy phải chịu được việc gấp lại. Đèn làm vội thì tới năm sau sẽ méo.

Loại đèn phổ biến nhất là đèn tròn màu đỏ, có tua rua ở dưới. Ngoài đèn đỏ còn có đèn hình con vật, hình hoa, và hình chữ. Nhưng đèn đỏ treo trước cửa mới là thứ gắn với đêm này hơn cả.

khung cong vẫn phải uốn bằng tay

Trước đây đèn làm bằng tre và giấy. Nay rất nhiều đèn dùng bóng điện bên trong và vật liệu ngoài bền hơn, nên cháy sáng đều và an toàn hơn. Nhưng phần khung cong thì vẫn phải uốn bằng tay.

Uốn khung tre là nghề cần kinh nghiệm: hơ tre cho mềm, uốn thành vòng, rồi buộc để giữ dáng. Cong quá tay thì gãy, non quá thì đèn xệ. Vì vậy đèn làm thủ công và đèn làm công nghiệp nhìn qua là phân biệt được.

Nếu bạn có dịp đi xem đèn vào dịp này, mấy chuyện nhỏ nên biết: đi bộ là chính và đông, nên hẹn nhau ở một điểm cố định; đêm vẫn lạnh nên mặc thêm một lớp; và chụp ảnh thì người đi trước là thứ khó tránh.

Trước khi đi, nên nhớ

• Đêm rằm tháng Giêng là cao điểm, không phải ngày thường trong dịp Tết.
• Đèn được cất lại cho năm sau, nên mua cũng chọn loại bền.
• Đi bộ và đông, hãy hẹn điểm gặp trước khi tản ra.
• Muốn thấy đèn thủ công, để ý phần khung uốn tay ở các quán làm đèn.

Đêm đèn này đáng đi không phải vì đèn sáng hơn ngày thường, mà vì nó là lúc cả một dịp Tết được khép lại cùng nhau. Bạn đã từng đi xem đèn vào đêm rằm tháng Giêng chưa?