Người Miêu

Người Miêu: Tết không rơi vào tháng Giêng

Tết Nguyên Đán của người Hán rơi vào tháng Giêng âm lịch. Tết của người Miêu ở Quý Châu không như vậy: từ xưa, người Miêu lấy tháng 10 âm lịch làm tháng đầu năm.

Tết tính theo con ngày

Theo bài trên Tân Hoa Xã ngày 16/10/2019, ở huyện Lôi Sơn, châu tự trị Kiềm Đông Nam (tỉnh Quý Châu), Tết Miêu được tổ chức vào ngày Mão của thượng tuần tháng 10 âm lịch, và các hoạt động dân gian thường kéo dài 3 đến 9 ngày. Năm đó, 130.000 người Miêu ở Lôi Sơn đón Tết từ ngày 1/11.

Điều đáng chú ý là Tết Miêu không chỉ là mấy ngày ăn uống. Cũng theo bài đó, trong dịp Tết, huyện còn tổ chức diễu hành giới thiệu các di sản văn hoá phi vật thể, còn ở nhiều bản Miêu có tế lễ và các hoạt động tập thể quy mô lớn.

Lễ tế tổ mười ba năm một lần

Bên cạnh Tết Miêu, người Miêu còn có tết Trống. Theo thông tin trên Cổng thông tin Chính quyền châu Kiềm Đông Nam, đây là di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia và là nghi lễ tế tổ quan trọng nhất của người Miêu, tổ chức mười ba năm một lần. Phần lễ gồm giết trâu tế tổ, làm trống từ da trâu và tế trống.

Ngày lễ không cố định theo dương lịch. Cũng theo trang đó, ngày tết Trống do các bản trong một "xã trống" cùng họp và chọn — như năm 2022, ngày được chọn là 16 tháng 10 âm lịch. Năm 2024, Tết Miêu và tết Trống ở Lôi Sơn khai mạc ngày 10/11, theo Tân Hoa Xã.

Vì lễ tế tổ mười ba năm mới có một lần, người Miêu ở Lôi Sơn tính chuyện về bản theo con số đó chứ không theo lịch nghỉ lễ chung. Đây là kiểu thời gian riêng của một dân tộc, không trùng với thời gian hành chính.

Một bản của người Miêu

Tây Giang thiên hộ Miêu trại ở huyện Lôi Sơn là nơi dễ thấy nhất những thứ vừa kể. Theo bài trên Tân Hoa Xã ngày 9/6/2024, quần thể nhà sàn ở đây dựng theo sườn núi, thuộc kiểu nhà sàn kê cột, quy mô lớn; trong bản có 13 dự án di sản văn hoá phi vật thể, gồm Tết Miêu và tết Trống, và bản cũng đã được công nhận là thị trấn lịch sử văn hoá cấp quốc gia.

Theo bài trên trang Nhân dân nhật báo năm 2021, bản này có hơn 1.430 hộ với hơn 6.000 người, trong đó 99,5% là người Miêu.

Bạc và thêu là hai thứ nhìn thấy trước tiên ở đây. Theo bài trên Tân Hoa Xã ngày 29/9/2023, kỹ thuật rèn bạc của người Miêu là di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia, và trong bộ trang phục truyền thống của phụ nữ Miêu, hai phần thể hiện đặc trưng dân tộc rõ nhất là đồ bạc và đồ thêu. Bài báo cũng nhắc tới một nghệ nhân tiêu biểu của nghề rèn bạc ở Lôi Sơn.

Vài điều nên biết

• Tết Miêu rơi vào tháng 10 âm lịch, không phải tháng Giêng.
• Tết kéo 3 đến 9 ngày; tết Trống mười ba năm mới có một lần.
• Trang phục Miêu đáng chú ý ở hai phần: đồ bạc và đồ thêu.
• Đây là bản đang ở thật, nên hỏi trước khi chụp ảnh người đang làm việc.

Cái hay của Tết Miêu nằm ở chỗ nó nhắc một điều: không phải dân tộc nào cũng đếm năm theo cách giống nhau, và lịch của một dân tộc là một phần văn hoá của họ.

Bạn đã từng gặp một dịp Tết không rơi vào tháng Giêng chưa?