Trịnh Thành Công

Trịnh Thành Công: giữ danh hiệu nhà Minh, rồi lấy Đài Loan từ tay người Hà Lan

Britannica ghi ông sinh ngày 28 tháng 8 năm 1624 ở Hirado, Nhật Bản, và mất ngày 23 tháng 6 năm 1662 ở Đài Loan khi mới ba mươi bảy tuổi. Ông là thủ lĩnh lực lượng nhà Minh chống quân Mãn Thanh, và được nhớ tới nhiều nhất vì đưa Đài Loan vào vòng kiểm soát của người Trung Quốc.

Con của một thương nhân đường biển

Britannica ghi cha ông là Trịnh Chi Long, một người làm nghề hàng hải giàu lên nhờ buôn bán và cướp biển ở eo biển Đài Loan; mẹ ông là người Nhật. Ông được mẹ nuôi ở Nhật tới bảy tuổi, khi cha đã được nhà Minh phong chức coi việc phòng thủ trên biển thì được đón về quê tổ ở nam Phúc Kiến. Ở đó ông học Nho theo lối thông thường và năm 1644 vào học ở Quốc Tử Giám tại Nam Kinh.

Năm sau, Nam Kinh thất thủ về tay quân Thanh. Ông cùng cha rút về Phúc Kiến, nơi thế lực quân sự của cha là chỗ dựa để lập Đường vương làm người nối ngôi nhà Minh. Cũng theo Britannica, chính vị vương này ban cho ông họ của hoàng đế là Chu, từ đó mà có danh hiệu phổ biến nhất của ông: Quốc Tính gia, nghĩa là người mang họ của nước. Người Hà Lan đọc trại danh hiệu đó thành Koxinga.

Không theo cha, không theo nhà Thanh

Britannica ghi khi quân Mãn Thanh vào Phúc Kiến, cha ông đầu hàng và nhận chức của nhà Thanh mới. Trịnh Thành Công từ chối mệnh lệnh của cha, thề khôi phục nhà Minh và bắt đầu gây dựng lực lượng trên bộ lẫn trên biển.

Trong mười hai năm tiếp theo, theo Britannica, ông dựng được một thế đứng vững ở ven biển Phúc Kiến, lấy Hạ Môn và Kim Môn làm trung tâm, vẫn dùng niên hiệu nhà Minh và vẫn nhận quyền của người nối ngôi nhà Minh cuối cùng ở tây nam Trung Quốc. Ông cũng từ chối các lời mời chức tước của nhà Thanh, kể cả khi cha ông đích thân đứng ra khuyên.

Năm 1659, ông mở chiến dịch lớn nhất. Britannica ghi ông đưa hơn một trăm nghìn quân theo đường sông Dương Tử tiến lên, phá được tuyến phòng thủ vùng hạ lưu và tiến tới tận cửa thành Nam Kinh trước khi thất bại. Năm 1661, ông đổ bộ lên Đài Loan và giành nơi này từ tay người Hà Lan.

Nhà tưởng niệm ở Cổ Lãng Tự

Hồ sơ của Bảo tàng thành phố Hạ Môn ghi nhà tưởng niệm Trịnh Thành Công được lập năm 1962, nhân ba trăm năm ngày ông thu hồi Đài Loan, tại chân phía bắc núi Nhật Quang trên đảo Cổ Lãng Tự. Toà nhà trưng bày chính là một công trình cổ của đảo, bên cạnh là di tích đồn Long Đầu Sơn và bệ duyệt thuỷ quân của ông. Diện tích trưng bày khoảng 1.500 mét vuông, chia thành các phần: sự nghiệp trên biển, chống Thanh và buôn bán đường biển, thu hồi Đài Loan, khai phá Đài Loan.

Với người Việt, câu chuyện này có một nhánh ở phía nam. Các tài liệu Việt Nam về người Minh Hương đều ghi mốc năm 1679: một nhóm cựu tướng nhà Minh không chịu theo nhà Thanh đã đưa khoảng ba nghìn người cùng mấy chục chiến thuyền vào Đàng Trong xin thần phục chúa Nguyễn, và được cho định cư ở Mỹ Tho cùng Biên Hoà. Cùng một biến cố, hai bờ biển ghi hai câu chuyện khác nhau.

Bạn có từng nhầm Trịnh Thành Công với Trịnh Hoà không? Hai người khác nhau, và cách nhau hai thế kỷ.

Nguồn: Britannica – Zheng Chenggong (Koxinga); Bảo tàng thành phố Hạ Môn – 民族英雄郑成功